Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιοσύνης, με απόφασή του στις 14 Μαΐου 2025, ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής να αποκρύψει τα προσωπικά της μηνύματα με τον CEO της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά. Η απόφαση αυτή αφορά τις διαπραγματεύσεις για τη σύμβαση εμβολίων COVID-19 ύψους 35 δισεκατομμυρίων ευρώ, που καλύφθηκε από χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων, και έχει πυροδοτήσει σοβαρές κατηγορίες για διαφθορά και έλλειψη διαφάνειας.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραβίασε τους κανόνες διαφάνειας, καθώς δεν παρείχε «εύλογη εξήγηση» για την απόκρυψη των επίμαχων SMS, όπως ανέφερε δημοσίευμα του Reuters την ίδια ημέρα. Η υπόθεση, γνωστή πλέον ως «Pfizergate», ξεκίνησε το 2021, όταν η εφημερίδα New York Times αποκάλυψε ότι η φον ντερ Λάιεν διαπραγματεύτηκε προσωπικά τη συμφωνία για 1,8 δισεκατομμύρια δόσεις του εμβολίου Pfizer-BioNTech μέσω ανταλλαγής μηνυμάτων με τον Μπουρλά. Το 2023, η εφημερίδα προσέφυγε στο δικαστήριο, μετά την άρνηση της Επιτροπής να δημοσιοποιήσει τα μηνύματα, χαρακτηρίζοντας την απόφαση του 2025 «νίκη για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η υπόθεση φέρνει στο φως όχι μόνο ζητήματα διαφάνειας αλλά και σοβαρές αποκαλύψεις για το κόστος των εμβολίων. Σύμφωνα με έρευνα του Investigate Europe, που δημοσιεύτηκε στο πλαίσιο της υπόθεσης, η τιμή ανά δόση που πλήρωσε η ΕΕ ήταν 15 φορές υψηλότερη από το κόστος παραγωγής, εγείροντας ερωτήματα για το αν δισεκατομμύρια ευρώ υπερτιμήθηκαν στη συμφωνία. Αυτή η αποκάλυψη εντείνει τις κατηγορίες για πιθανή διαφθορά και κακοδιαχείριση δημόσιου χρήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η φον ντερ Λάιεν δεν είναι άγνωστη σε παρόμοιες κατηγορίες. Όπως αναφέρει το Wikipedia, το 2019, όταν ήταν υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, είχε διαγράψει μηνύματα που σχετίζονταν με συμβάσεις ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, παρακάμπτοντας τις διαδικασίες δημοσίων διαγωνισμών, κάτι που είχε προκαλέσει έρευνα. Η επανάληψη τέτοιων πρακτικών στην ΕΕ, αυτή τη φορά με μια σύμβαση δισεκατομμυρίων, έχει εντείνει την κριτική εναντίον της.
Η απόφαση του δικαστηρίου χαρακτηρίστηκε «κομβική» από την Transparency International, η οποία τόνισε ότι «η αντίφαση της Επιτροπής δεν μπορεί να συνεχιστεί», σύμφωνα με δήλωση της 14ης Μαΐου 2025. Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Εισαγγελικός Οργανισμός (EPPO) ερευνά ήδη την υπόθεση για πιθανά αδικήματα, όπως «παρέμβαση σε δημόσιες λειτουργίες» και «σύγκρουση συμφερόντων», όπως ανέφερε το Politico την 1η Απριλίου 2024.
Πιέσεις προσθέτει και η σχέση του συζύγου της, Χάικο φον ντερ Λάιεν, με την Orgenesis, μια εταιρεία βιοτεχνολογίας που έχει λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και συνεργάζεται με την Pfizer, αν και διευκρινίζεται από το The Journal (22 Ιουλίου 2024) ότι η Orgenesis δεν ανήκει στην Pfizer, όπως ψευδώς είχε κυκλοφορήσει. Παρόλα αυτά, η εμπλοκή του συζύγου της σε εταιρεία που συνεργάζεται με την Pfizer ενισχύει τις κατηγορίες για σύγκρουση συμφερόντων.
Η απόφαση του δικαστηρίου μπορεί να αποτελέσει προηγούμενο για το πώς οι αξιωματούχοι της ΕΕ διεξάγουν διαπραγματεύσεις, με πιθανές επιπτώσεις στη δεύτερη θητεία της φον ντερ Λάιεν, που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, σύμφωνα με το Politico (12 Μαΐου 2025). Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα εξετάσει την απόφαση και θα αποφασίσει για τα επόμενα βήματα, διατηρώντας το δικαίωμα έφεσης, όπως ανέφερε το Euronews στις 14 Μαΐου 2025.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε όλη την Ευρώπη. Η Ουγγαρία, υπό τον Βίκτορ Όρμπαν, έχει καταθέσει καταγγελία για τον ρόλο της φον ντερ Λάιεν στις διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το Politico (1 Απριλίου 2024), ενώ χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καλούν για άμεση δημοσιοποίηση των μηνυμάτων, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση «συντονισμένη απάτη σε ευρωπαϊκή κλίμακα». Το σκάνδαλο Pfizergate φαίνεται να είναι μόνο η αρχή, καθώς η πίεση για διαφάνεια και λογοδοσία στην ΕΕ εντείνεται.
