Σε μια από τις πλέον σύγχρονες και ταυτόχρονα επικίνδυνες μορφές φοροδιαφυγής εξελίσσεται η χρήση POS που είναι συνδεδεμένα με εταιρείες εκκαθάρισης στο εξωτερικό, επιτρέποντας την απόκρυψη εσόδων και τη μη απόδοση ΦΠΑ στην Ελλάδα. Το φαινόμενο έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) να εντείνει τους ελέγχους και να αξιοποιεί πλέον τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακά ίχνη στην προσπάθεια να περιορίσει το φαινόμενο.
Όπως καταγγέλλουν πολίτες, «προφανώς πρόκειται περί κλοπής εις βάρος του κοινωνικού συνόλου», αναδεικνύοντας την οργή που προκαλεί η συστηματική φοροαποφυγή επιχειρηματιών οι οποίοι αξιοποιούν τις «τρύπες» του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το φαινόμενο παρατηρείται με αυξημένη ένταση σε τουριστικές περιοχές και ιδιαίτερα κατά την καλοκαιρινή περίοδο. Επιχειρήσεις εστίασης, πρατήρια καυσίμων, καφέ – μπαρ και ξενοδοχειακές μονάδες εντοπίζονται να διαθέτουν POS τα οποία αντί να είναι συνδεδεμένα με ελληνικές τράπεζες, διοχετεύουν τις πληρωμές σε χώρες του εξωτερικού. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα POS καταγεγραμμένου σε εφορία της… Εσθονίας.
Στην πράξη, η συναλλαγή του πελάτη με κάρτα πραγματοποιείται κανονικά. Όμως, η εντολή μεταφοράς χρημάτων καταλήγει σε λογαριασμό εκτός ελληνικής επικράτειας, διαφεύγοντας του ελληνικού φορολογικού ελέγχου. Οι χώρες προορισμού αυτών των POS είναι κατά κανόνα κράτη που δεν έχουν συνάψει συμφωνίες ανταλλαγής τραπεζικών πληροφοριών με την Ελλάδα, επιτρέποντας στους επιχειρηματίες να αποκρύπτουν εισοδήματα χωρίς να αφήνουν ψηφιακά ίχνη εντός της ελληνικής φορολογικής επικράτειας.
Η ΑΑΔΕ προχωρά φέτος σε ένα φιλόδοξο σχέδιο, που περιλαμβάνει πάνω από 40.000 ελέγχους, με στόχο τον εντοπισμό των περιπτώσεων αυτών, αλλά και την καταγραφή του «κρυφού τζίρου» την ώρα ακριβώς της συναλλαγής και όχι εκ των υστέρων, όταν ενδέχεται να έχει ήδη διαγραφεί ή διαφύγει η πληροφορία.
Το βάρος των ελέγχων πέφτει όχι μόνο στην έκδοση αποδείξεων αλλά και στη διαβίβαση των στοιχείων στο σύστημα myDATA, καθώς πολλές επιχειρήσεις παρότι εκδίδουν αποδείξεις, δεν τις δηλώνουν ψηφιακά, επιχειρώντας να υπονομεύσουν τη λειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
Το πρόβλημα θεωρείται διαβρωτικό για τα δημόσια έσοδα αλλά και την αίσθηση φορολογικής δικαιοσύνης. Οι Αρχές επισημαίνουν πως, εκτός από φορολογική παράβαση, η συγκεκριμένη πρακτική ενδέχεται να ενέχει και ποινικές ευθύνες, καθώς θεωρείται μέθοδος νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες όταν εφαρμόζεται με συστηματικό τρόπο.
Με δεδομένη τη σημασία του τουρισμού για την ελληνική οικονομία, οι φορολογικές αρχές στέλνουν ξεκάθαρο μήνυμα πως οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι παρόντες και ενεργοί. Ενδεικτικά, η ΑΑΔΕ εξετάζει ακόμη και σε πραγματικό χρόνο τη ροή των συναλλαγών, με τη βοήθεια συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που ανιχνεύουν ύποπτες αποκλίσεις και σήματα συναγερμού από συγκεκριμένες περιοχές ή επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Καθώς το φαινόμενο δείχνει να οργανώνεται με υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας, η μάχη για τη φορολογική διαφάνεια περνά σε ψηφιακή φάση. Και φέτος το καλοκαίρι, το στοίχημα για την ΑΑΔΕ δεν είναι απλώς να εντοπίσει τους παραβάτες, αλλά να διασφαλίσει ένα σύστημα ισότιμης φορολογικής συμμόρφωσης για όλους.
