Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει σημαντικά εγχώρια ενεργειακά αποθέματα, όπως συμβαίνει στη Μέση Ανατολή ή στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αποτέλεσμα να εξαρτάται όλο και περισσότερο από εισαγωγές για την κάλυψη των αναγκών της. Καθώς οι διαθέσιμοι πόροι στο εσωτερικό της μειώνονται και η μετάβαση σε πιο «πράσινες» μορφές ενέργειας επιταχύνεται, η εξάρτηση αυτή αυξάνεται.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σαφές ότι η υπερβολική στήριξη σε εξωτερικούς προμηθευτές δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το ποσοστό των ενεργειακών αναγκών της Ε.Ε. που καλύπτεται από εισαγωγές έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αντίθεση με την Ευρώπη, χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία εμφανίζουν μικρότερη εξάρτηση και αντιμετωπίζουν ακόμη και αυτή ως πιθανή αδυναμία. Για τον λόγο αυτό, η Κίνα επενδύει τόσο σε στρατηγικά αποθέματα όσο και σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ παράλληλα αξιοποιεί την κυριαρχία της σε κρίσιμα υλικά, όπως οι σπάνιες γαίες, για να ενισχύσει τη διεθνή της θέση.
Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια έχει ήδη αποδειχθεί προβληματική. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η διακοπή των ροών φυσικού αερίου οδήγησε σε σοβαρή ενεργειακή κρίση και σε εκτόξευση του κόστους εισαγωγών. Παρόμοιες πιέσεις εμφανίστηκαν και από άλλους προμηθευτές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ, που επιχείρησαν να αξιοποιήσουν τη θέση τους για πολιτικά ή οικονομικά ανταλλάγματα.
Μετά τη ρήξη με τη Ρωσία, η Ευρώπη στράφηκε κυρίως στις ΗΠΑ για την προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου. Παρότι αυτή η επιλογή βοήθησε στην άμεση αντιμετώπιση της κρίσης, δημιούργησε μια νέα μορφή εξάρτησης. Ταυτόχρονα, πολιτικές εντάσεις και δηλώσεις από την αμερικανική πλευρά προκάλεσαν αμφιβολίες σχετικά με τη σταθερότητα της διατλαντικής συνεργασίας.
Σήμερα, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα στρατηγικό δίλημμα: να συνεχίσει να βασίζεται στις ΗΠΑ ή να στραφεί περισσότερο προς την Κίνα, ιδιαίτερα στον τομέα των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας. Η ενίσχυση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές απαιτεί εξοπλισμό που σε μεγάλο βαθμό κατασκευάζεται στην Κίνα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε νέα μορφή εξάρτησης.
Παράλληλα, η ανάγκη για μείωση του ενεργειακού κόστους είναι κρίσιμη για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, καθώς οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη πληρώνουν αισθητά υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με τις ΗΠΑ. Η ανάπτυξη εγχώριων ενεργειακών δυνατοτήτων θα μπορούσε να περιορίσει την έκθεση στις διεθνείς αναταράξεις.
Ήδη, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχει ξεπεράσει εκείνη των ορυκτών καυσίμων, ενώ σχεδιάζονται μεγάλα έργα, όπως υπεράκτια αιολικά πάρκα. Αν και μέρος του εξοπλισμού εξακολουθεί να εισάγεται, ενισχύεται σταδιακά η εξάρτηση της από τρίτες χώρες.
