31-5-2020

Ο Όρμπαν σκοτώνει τη Δημοκρατία

Ο κορωνοϊός έχει αποδειχθεί «μέγας ευεργέτης» των οπαδών του αυταρχισμού σε όλο τον κόσμο. Κάθε είδους έκτακτα μέτρα που προηγουμένως θα καταδικάζονταν ως επικίνδυνες προεκτάσεις της κρατικής εξουσίας υιοθετούνται τώρα ως απαραίτητα βήματα κατά του κορωνοϊού.

  • Από τον Μιχάλη Ψύλο

Από τη μαζική ηλεκτρονική παρακολούθηση ως την κατάργηση κάθε έννοιας κράτους δικαίου. Υπάρχει όμως μια γραμμή ανάμεσα στη χρήση εξουσιών έκτακτης ανάγκης και στον πρωτοφανή αυταρχισμό! Και ο πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν στην Ουγγαρία βρήκε την ευκαιρία να καταπατήσει ακόμη περισσότερο κάθε έννοια δημοκρατίας. Το ελεγχόμενο από το κόμμα του Κοινοβούλιο έδωσε στον Ορμπαν το δικαίωμα να κυβερνά με διατάγματα και μάλιστα χωρίς ημερομηνία λήξης. Αλλά και να διώκει κάθε φωνή αμφισβήτησης της πολιτικής του. Το γεγονός ότι μια τέτοια διάβρωση της δημοκρατίας θα μπορούσε να συμβεί ανοιχτά στην καρδιά της Ευρώπης έχει προκαλέσει μεν αναταραχή στους δημοκρατικούς πολίτες, όμως η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση νίπτει τα χείρας της. Περιορίζεται απλά σε κάποιες φραστικές καταδικαστικές δηλώσεις και τίποτε άλλο!

Θα μπορούσε να κάνει κάτι άλλο; Φυσικά! Αν όντως ήθελε! Γιατί η Ε.Ε. είναι μια υπερεθνική οντότητα που έχει καταστεί πάρα πολύ ισχυρή – ικανή να επιβάλει κανόνες που είναι αναγκασμένα να αποδεχτούν τα εθνικά Κοινοβούλια. Και η Ελλάδα το ένιωσε πολύ βαριά στο πετσί της τα χρόνια των Μνημονίων! Ο κορωνοϊός δυστυχώς δεν απέδειξε μόνο ότι η Ευρώπη νοσεί βαριά από έλλειψη αλληλεγγύης! Πάσχει και από έλλειψη δημοκρατικής ευαισθησίας! Εκτός κι αν κάποιοι σκέφτονται να χρησιμοποιήσουν την Ουγγαρία σαν «λαγό» ή «πειραματόζωο» για να δοκιμάσουν αντοχές και αντιδράσεις. Όπως -για άλλους, φυσικά, λόγους-χρησιμοποιήθηκε σαν πειραματόζωο και η Ελλάδα το 2010.

Η οργάνωση International Crisis Group προειδοποιεί ότι «η πανδημία αναμφισβήτητα αποτελεί μια πρόκληση που καθορίζει την εποχή μας αναφορικά με τη δημόσια υγεία και την παγκόσμια οικονομία, αλλά οι πολιτικές συνέπειές της είναι λιγότερο κατανοητές… Οι αδίστακτοι ηγέτες μπορούν να εκμεταλλευτούν την πανδημία για να προωθήσουν τους στόχους τους με τρόπους που επιδεινώνουν εσωτερικές ή διεθνείς κρίσεις – καταστέλλοντας τις φωνές διαφωνίας στο εσωτερικό ή κλιμακώνοντας τις συγκρούσεις με αντίπαλες χώρες, για να στρέψουν αλλού την προσοχή». Να εργαλειοποιήσουν, με άλλα λόγια, τον ιό για την εδραίωση, με κάθε μέσο, της εξουσίας τους.

Αν και η τάση προς μία πιο αυταρχική διακυβέρνηση -εκτός της Ουγγαρίας- είναι εμφανής σε χώρες όπως η Ινδία, η Βραζιλία και η Τουρκία, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι συμπίπτει με την άνοδο εθνικιστικών και λαϊκιστικών κυβερνήσεων και κομμάτων στην Ευρώπη. Κάποιοι ακολουθούν τώρα το προβάδισμα της Κίνας στην προσπάθεια να οπλοποιήσει τον ιό για πολιτικούς σκοπούς.

Ειδικά στον τομέα της ηλεκτρονικής παρακολούθησης «είναι καταστροφικό αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή» λέει ο Γερμανός ειδικός σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων Πέτερ Σάαρ. Όπως λέει με ανησυχία, «Έρχεται μια μαζική ηλεκτρονική επιτήρηση». Μαζί με άλλους εμπειρογνώμονες για την προστασία δεδομένων ο Σάαρ δημοσίευσε μια έκκληση προς τους πολιτικούς,τονίζοντας ότι ακόμη και στην κρίση του κορονοϊού τα ατομικά δικαιώματα παραμένουν «μια στοιχειώδης λειτουργική κατάσταση μιας ελεύθερης κοινότητας».

Η μεγαλύτερη ανησυχία του Σάαρ, ωστόσο, δεν είναι η βραχυπρόθεσμη παραβίαση των δικαιωμάτων κατά την κορύφωση της κρίσης. Η κύρια ανησυχία του -όπως λέει- είναι το ψυχολογικό αποτέλεσμα, το αποκαλούμενο φαινόμενο των «ανοικτών θυρών»: Στην παρούσα δύσκολη κατάσταση η αστυνομία λαμβάνει νέες εξουσίες που δεν εξετάζονται σωστά τώρα και δεν θα αξιολογηθούν αργότερα. Μόλις ληφθούν, ωστόσο, θα επεκταθούν και σε άλλες καταστάσεις και γεγονότα στο μέλλον.

Και κάτι άλλο. Είναι απολύτως ασαφές τι θα πράξουν οι ρυθμιστικές Αρχές με τα προσωπικά δεδομένα που σήμερα τους διαβιβάζονται. Τα δεδομένα για την υγεία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και άρα άξια προστασίας. «Ο νόμος περί προστασίας δεδομένων δεν γνωρίζει επίσης κατάσταση έκτακτης ανάγκης» λέει ο Ντίτερ Κούγκελμαν, καθηγητής Νομικής και υπεύθυνος προστασίας προσωπικών δεδομένων στο κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου.

Μια άλλη διάσταση του κινδύνου για τη δημοκρατία βάζει ο καθηγητής Διεθνών σχέσεων στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ Στίβεν Γουόλτ, που μιλώντας στο αμερικανικό περιοδικό «Foreign Policy» εκτιμά ότι «η πανδημία θα ενισχύσει το κράτος και τον εθνικισμό. Κυβερνήσεις όλων των τύπων θα λάβουν μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη διαχείριση της κρίσης και πολλοί θα είναι αυτοί που θα σκεφτούν να μην παραιτηθούν από αυτές τις νέες εξουσίες, όταν η κρίση τελειώσει».

Πολιτικοί λόγοι βρίσκονται άλλωστε πίσω από την άρνηση της Ευρώπης να αναγκάσει τον Ορμπαν να άρει τα απαράδεκτα αντιδημοκρατικά μέτρα. Το κυβερνών ουσιαστικά την Ε.Ε. Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα -μέλος του οποίου είναι το Fidesz του Ορμπαν- θεωρεί ότι θα απολέσει μέρος της επιρροής του, αν τον απομονώσει πολιτικά ή τον εκδιώξει από τις γραμμές του.

Στην πολιτική οικογένεια του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος υπάρχει η άποψη ότι ο Ορμπαν φέρνει μεγάλο αριθμό ψήφων» λέει ο Μουχτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Eurasia Group.

Αλλά και στην επιβολή αντιποίνων οικονομικού χαρακτήρα κατά του Ορμπαν δεν υπάρχει συναίνεση και μεταξύ των άλλων εταίρων, που φοβούνται ότι, αν ανοίξει ένα τέτοιο παράθυρο, μπορεί να βρεθούν και αυτοί στην ίδια θέση, κάποια άλλη στιγμή, σε κάποια άλλη κρίση. «Αν θεσπίσει η Ε.Ε. έναν μηχανισμό που μπορεί να περιορίσει ή να τελειώσει τη χρηματοδότηση στην Ουγγαρία, άλλες χώρες-μέλη μπορεί να ρωτήσουν: “Μήπως συμβεί αυτό και σε εμάς κάποια στιγμή στο μέλλον;” Και έτσι έρχεται η απροθυμία» λέει ο Ραχμάν.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ