Τον κίνδυνο να ανατραπούν κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις που οικοδομήθηκαν μέσα σε περισσότερο από μία δεκαετία αναδεικνύει άρθρο του Sirwan Kajjo στο Middle East Forum, με αφορμή τις πιέσεις της Δαμασκού για την πλήρη ενσωμάτωση ή τη διάλυση των κουρδικών ενόπλων δομών στη βορειοανατολική Συρία.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η τύχη των Μονάδων Προστασίας Γυναικών (YPJ), της αμιγώς γυναικείας κουρδικής στρατιωτικής δύναμης που αποτέλεσε βασικό πυλώνα των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους.
Η Δαμασκός πιέζει για τη διάλυση των κουρδικών δομών
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η διαδικασία ενσωμάτωσης των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στη νέα αμυντική δομή της Συρίας εξελίσσεται κυρίως με τους όρους της Δαμασκού, υπό την προσωρινή κυβέρνηση του Τζολάνι. Μετά την επίθεση κατά των κουρδικών δυνάμεων τον Ιανουάριο του 2026, η συριακή κυβέρνηση συνεχίζει να επιδιώκει την πλήρη διάλυση των πρώην συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το σημαντικότερο σημείο τριβής αφορά την YPJ. Η Δαμασκός, η οποία πλέον ελέγχεται από ισλαμιστικές δυνάμεις, δεν αποδέχεται την ένταξη των Κούρδισσων μαχητριών στον συριακό στρατό, ούτε ακόμη και σε ατομικό επίπεδο, παρά το γεγονός ότι έχει δεχθεί αντίστοιχη ενσωμάτωση ανδρών μαχητών των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων.
Η πρόταση για απορρόφηση στις αστυνομικές δυνάμεις
Αντί της στρατιωτικής ένταξης, η κυβέρνηση προτείνει την απορρόφηση των μελών της YPJ στις τοπικές αστυνομικές δυνάμεις. Η ηγεσία της γυναικείας κουρδικής δύναμης απορρίπτει αυτή την προοπτική, θεωρώντας ότι οδηγεί ουσιαστικά σε υποβάθμιση του ρόλου της και σε αποστρατιωτικοποίηση.
Κατά το Middle East Forum, οι διοικητές της YPJ αντιμετωπίζουν τις πρόσφατες στρατιωτικές και πολιτικές απώλειες των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων όχι μόνο ως πλήγμα για το κουρδικό κίνημα, αλλά κυρίως ως απειλή για τις ίδιες τις Κούρδισσες γυναίκες και τα δικαιώματα που κατέκτησαν.
Ένα σύμβολο της γυναικείας χειραφέτησης
Η YPJ αριθμεί σήμερα περίπου 2.500 γυναίκες μαχήτριες και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις επιχειρήσεις κατά των τζιχαντιστικών οργανώσεων κατά τη διάρκεια του συριακού πολέμου.
Η παρουσία της, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στη στρατιωτική δράση ούτε αποτέλεσε απλώς ένα επικοινωνιακό σύμβολο προς τη Δύση. Αντιθέτως, εξέφρασε ένα ευρύτερο κοινωνικό μοντέλο στη βορειοανατολική Συρία, το οποίο προώθησε την ισότητα των φύλων και την ενεργό συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική ζωή, την κοινωνία των πολιτών και τους θεσμούς ασφαλείας.
Ο φόβος απώλειας των κοινωνικών κατακτήσεων
Μετά την απώλεια της de facto αυτονομίας των κουρδικών περιοχών, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι θεσμοί και οι εγγυήσεις που δημιουργήθηκαν μέσα σε χρόνια αυτοδιοίκησης ενδέχεται να μην επιβιώσουν στη νέα πολιτική πραγματικότητα της Συρίας.
Το ζήτημα, σύμφωνα με την ανάλυση, υπερβαίνει τη στρατιωτική αναδιάρθρωση μιας ένοπλης δύναμης. Αγγίζει το μέλλον ενός μοντέλου κοινωνικής χειραφέτησης των γυναικών σε μια περιοχή όπου η ενίσχυση της ισλαμιστικής επιρροής δημιουργεί φόβους για επαναφορά αυστηρότερων περιορισμών στα δικαιώματά τους.
Περιορισμένες επιλογές για τις Κούρδισσες μαχήτριες
Η συριακή κυβέρνηση εμφανίζεται να επιδιώκει την πλήρη διάλυση των κουρδικών στρατιωτικών δομών. Εάν αυτή η στρατηγική εφαρμοστεί, οι γυναίκες της YPJ θα βρεθούν μπροστά σε δύο βασικές επιλογές: είτε να ενταχθούν στις τοπικές αστυνομικές δυνάμεις είτε να αποχωρήσουν πλήρως από τη στρατιωτική δράση.
Παράλληλα, η ηγεσία των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων φαίνεται να διαθέτει πλέον περιορισμένα περιθώρια διαπραγμάτευσης απέναντι στις απαιτήσεις της Δαμασκού. Η επίθεση του Ιανουαρίου και η συμφωνία ενσωμάτωσης που ακολούθησε αποδυνάμωσαν σημαντικά τη θέση των Κούρδων, με αποτέλεσμα οι εξελίξεις να κινούνται κυρίως προς την κατεύθυνση που επιθυμεί η κεντρική συριακή κυβέρνηση.
Το διακύβευμα για τη Μέση Ανατολή
Η πιθανή διάλυση της YPJ θα σηματοδοτούσε κάτι πολύ ευρύτερο από το τέλος μιας από τις πιο γνωστές στρατιωτικές δυνάμεις που πολέμησαν το Ισλαμικό Κράτος. Θα μπορούσε να αποτελέσει το τέλος ενός κοινωνικού εγχειρήματος γυναικείας ενδυνάμωσης, το οποίο επιδίωξε να καταστήσει τις γυναίκες πρωταγωνίστριες στην πολιτική και στρατιωτική ζωή της Μέσης Ανατολής.
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση είναι ότι η ενσωμάτωση των κουρδικών δομών σε ένα κεντρικό κράτος όπου κυριαρχούν ισλαμιστικές δυνάμεις ενδέχεται να οδηγήσει, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, στην απώλεια κοινωνικών κατακτήσεων που χρειάστηκαν χρόνια πολέμου, θυσιών και οργάνωσης για να οικοδομηθούν.
Δείτε επίσης:
- Ε. Οζέρ: Μπορεί να υπάρξει σύγκρουση Τουρκίας – Ισραήλ στη Συρία
- Ο φιλότουρκος Μπάρακ ανέλαβε και Προεδρικός Απεσταλμένος για Συρία – Ιράκ
- Συρία: Οι Κούρδισσες μαχήτριες του YPJ αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα
