Η γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου μεταβάλλεται άρδην, με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ να σφυρηλατούν έναν ισχυρό άξονα που υπερβαίνει πλέον το επίπεδο των απλών διπλωματικών επαφών. Σύμφωνα με ανάλυση της Natalia Potera στο defence24.com, η εν λόγω συνεργασία εξελίσσεται σε ένα συμπαγές «διαλειτουργικό μπλοκ ασφαλείας», ικανό να διαχειριστεί τόσο συμβατικές όσο και ασύμμετρες προκλήσεις, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Άγκυρας.
Το ορόσημο της Ιερουσαλήμ και το σχήμα «3+1»
Η δέκατη τριμερής σύνοδος κορυφής (22 Δεκεμβρίου 2025) μεταξύ Μητσοτάκη, Νετανιάχου και Χριστοδουλίδη, επισφράγισε την εμβάθυνση των υφιστάμενων μηχανισμών. Αν και δεν επισημοποιήθηκε μια στρατιωτική συμμαχία, οι συμφωνίες για κοινές ασκήσεις και ο αμυντικός συντονισμός υποδηλώνουν μια «συγκλίνουσα αντίληψη των απειλών».
Η συνεργασία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο «3+1» με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, λειτουργώντας ως μια άτυπη αλλά ισχυρή εταιρική σχέση που καλύπτει:
–Κοινές ναυτικές και αεροπορικές ασκήσεις.
–Ανταλλαγή αμυντικών τεχνολογιών αιχμής.
–Ενεργειακό συντονισμό για την απεξάρτηση από τουρκικές οδούς.
Αμυντική θωράκιση: Από τον «Ατσάλινο Θόλο» στην «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Η Ελλάδα και η Κύπρος στρέφονται συστηματικά στην ισραηλινή αμυντική αγορά για να εξισορροπήσουν το αριθμητικό πλεονέκτημα της Τουρκίας.
Ελλάδα: Προχωρά στην αγορά 36 συστημάτων πυραυλικού πυροβολικού PULS (757,84 εκατ. δολάρια) και αναπτύσσει το εθνικό σύστημα αεράμυνας «Αχίλλειος Ασπίδα» (ή Ash Angeles), ύψους 3 δισ. ευρώ, ως απάντηση στον τουρκικό «Ατσάλινο Θόλο».
Κύπρος: Ενισχύει την Εθνική Φρουρά με το σύστημα αεράμυνας Barak MX, στοχεύοντας στον εκσυγχρονισμό των δυνατοτήτων αποτροπής της.
Η στρατηγική «περικύκλωσης» και η τουρκική αντίδραση
Σύμφωνα με την αρθρογράφο, η Άγκυρα ερμηνεύει αυτές τις κινήσεις ως μια «συντονισμένη διακρατική δραστηριότητα» που στρέφεται κατά των συμφερόντων της. Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τις επιδιώξεις της Αθήνας για επέκταση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας στα 12 μίλια.
Από την πλευρά της, η Τουρκία επιχειρεί μια στρατηγική «αντιπερικυκλώσεως»:
–Ομαλοποιεί τις σχέσεις με την Αίγυπτο.
–Ενισχύει την παρουσία της σε Λιβύη, Συρία και Λίβανο.
-Προειδοποιεί μέσω φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ για τον κίνδυνο ενός «αντιτουρκικού σχηματισμού» υπό την αιγίδα της Δύσης.
Ενεργειακοί διάδρομοι και το μέλλον του EastMed
Παρά τις τεχνικές και οικονομικές προκλήσεις, έργα όπως ο αγωγός EastMed, η διασύνδεση Great Sea Interconnector και ο εμπορικός διάδρομος IMEC (Ινδία-Μέση Ανατολή-Ευρώπη) διατηρούν τεράστια συμβολική σημασία. Αποτελούν πολιτικές δηλώσεις που στοχεύουν στην παράκαμψη της Τουρκίας, ενισχύοντας την αίσθηση της Άγκυρας ότι εξοστρακίζεται από τον περιφερειακό ενεργειακό χάρτη.
Περιβάλλον «πολυεπίπεδης αποτροπής»
Όπως επισημαίνει η ανάλυση, η εμβάθυνση του άξονα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ δημιουργεί ένα περιβάλλον «πολυεπίπεδης αποτροπής». Παρόλο που η Τουρκία παραμένει ένας παίκτης που δεν μπορεί να αγνοηθεί λόγω μεγέθους και θέσης, η δική της αναθεωρητική στάση λειτουργεί ως ο βασικός καταλύτης που ωθεί τους γείτονές της σε μια πρωτοφανή στρατιωτική και στρατηγική σύγκλιση. Οι επικείμενες προεδρίες της ΕΕ από την Κύπρο και την Ελλάδα (2026-2027) αναμένονται να αποτελέσουν το επόμενο πεδίο δοκιμασίας για τις ευρωτουρκικές σχέσεις και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δείτε επίσης:
- Βουλευτές και ειδικοί του σχήματος 3+1 στο Ισραήλ: «Η Τουρκία μοχλός αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο»
- Πρώην Πρωθυπουργός του Ισραήλ: «Πρέπει να δράσουμε κατά της Τουρκίας»
- Σάι Γκαλ: Ο τουρκικός επεκτατισμός υπό το βλέμμα του Ισραήλ
