Μια ιδιαίτερα αιχμηρή οπτική για το τρίγωνο των σχέσεων ανάμεσα σε Ουάσιγκτον, Άγκυρα και Τελ Αβίβ καταθέτει ο απόστρατος συνταγματάρχης και πρώην σύμβουλος του Πενταγώνου, Ντάγκλας ΜακΓκρέγκορ. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η τρέχουσα προσέγγιση των Ηνωμένων Πολιτειών προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στερείται πραγματικής εμπιστοσύνης και αποτελεί στην πραγματικότητα μια ωμή συναλλαγή με σαφές γεωπολιτικό υπόβαθρο.
Οι δημόσιοι έπαινοι του Ντόναλντ Τραμπ, η προοπτική άρσης των κυρώσεων και το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 δεν συνιστούν επιβράβευση της Άγκυρας, αλλά ένα στρατηγικό αντάλλαγμα. Στόχος είναι να διατηρηθεί η Τουρκία στο περιθώριο μιας πιθανής γενικευμένης πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
«Δωροδοκούμε τον Ερντογάν και τους Τούρκους για να μείνουν έξω από τον πόλεμο με το Ισραήλ», ήταν η χαρακτηριστική διατύπωση του Αμερικανού αναλυτή, ο οποίος παρουσίασε τα F-35 ως το βασικό διαπραγματευτικό εργαλείο της Ουάσιγκτον απέναντι στην Άγκυρα.
Η Τουρκία ως αστάθμητος παράγοντας ισχύος
Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να αποτρέψει με κάθε τρόπο την άμεση εμπλοκή των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων σε ένα μέτωπο που θα μπορούσε να αναφλέξει ολόκληρη την περιοχή. Μια τέτοια εξέλιξη θα ανέτρεπε πλήρως τις ισορροπίες, δεδομένου του στρατιωτικού μεγέθους της χώρας, της κομβικής γεωγραφικής της θέσης και της επιρροής της στον μουσουλμανικό κόσμο. Επομένως, η παραχώρηση σύγχρονων εξοπλισμών λειτουργεί ως μέσο εξαγοράς της τουρκικής ουδετερότητας.
Ο ΜακΓκρέγκορ σκιαγραφεί τον Ερντογάν ως έναν δεινό διαπραγματευτή που εκμεταλλεύεται τις αδυναμίες των συμμάχων του χωρίς συναισθηματικές δεσμεύσεις, κινούμενος αποκλειστικά με γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Η λογική της τουρκικής ηγεσίας συνοψίζεται, κατά τον ίδιο, στην ερώτηση: «Τι θα μου δώσετε;». Με αυτό το σκεπτικό, η Άγκυρα εξαργυρώνει την αποχή της από την κρίση ζητώντας αεροπορική αναβάθμιση και πολιτικά οφέλη.
Η στρατηγική υπεροχή του Ερντογάν και οι εσωτερικές ισορροπίες
Στη σύγκριση των δύο ηγετών, ο Αμερικανός συνταγματάρχης θεωρεί τον Τούρκο πρόεδρο σαφώς πιο επιδέξιο χειριστή από τον Ντόναλντ Τραμπ. Προειδοποιεί μάλιστα ότι μια προσωρινή συμφωνία δεν εγγυάται μακροπρόθεσμη συμμόρφωση της Άγκυρας. Ο Ερντογάν έχει την ικανότητα να δεσμευτεί επιχειρησιακά στην Ουάσιγκτον, διατηρώντας ταυτόχρονα μια σκληρή αντιισραηλινή ρητορική στο εσωτερικό του για να ικανοποιεί την κοινή γνώμη. Έτσι, αποσπά τα ανταλλάγματα που επιθυμεί, χωρίς να κλείνει την πόρτα σε μια μελλοντική παρέμβαση, αν οι συνθήκες μεταβληθούν προς όφελός του.
Η πραγματική απειλή για το Ισραήλ
Η πιο ανατρεπτική εκτίμηση του ΜακΓκρέγκορ αφορά το γεγονός ότι η πραγματική υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ δεν προέρχεται από το Ιράν, αλλά από την ίδια την Τουρκία. Ανακαλώντας μια παρουσίασή του στο Ισραήλ το 2013, σημειώνει ότι είχε προειδοποιήσει για την εμμονή με την Τεχεράνη, η οποία τύφλωνε τους Ισραηλινούς απέναντι στη μακροπρόθεσμη γεωπολιτική ενίσχυση της Άγκυρας. Κατά τον ίδιο, το Ιράν δεν είναι νομοτελειακά εχθρικό κράτος και θα μπορούσε υπό άλλες συνθήκες να βρει κοινό έδαφος με το Ισραήλ, όμως η Τουρκία έχει άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά.
«Οι Ιρανοί μπορούν να εκτοξεύουν πυραύλους και βόμβες, αλλά δεν μπορούν να εισβάλουν στο Ισραήλ. Οι Τούρκοι μπορούν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η διαπίστωση αυτή συνδέεται με τη στρατιωτική ισχύ, τη γεωγραφία και το οθωμανικό παρελθόν της περιοχής, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η νεοοθωμανική προσέγγιση της Άγκυρας μπορεί να λάβει και στρατιωτική διάσταση.
Το τέλος της κοσμικής περιόδου και η σχέση με το ΝΑΤΟ
Παράλληλα, ο αναλυτής τονίζει ότι η Δύση συνεχίζει να αντιμετωπίζει λανθασμένα την Τουρκία με όρους του 20ού αιώνα. Η σημερινή χώρα δεν είναι πλέον το κοσμικό και προβλέψιμο κράτος της κεμαλικής περιόδου που λειτουργούσε ως πιστό προπύργιο του ΝΑΤΟ. Έχει επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της, στρεφόμενη προς το Ισλάμ και τη Μέση Ανατολή.
«Οι Τούρκοι γνωρίζουν ποιοι είναι. Δεν είναι Ευρωπαίοι. Είναι Τούρκοι», ανέφερε, θέλοντας να δείξει ότι η δυτική στρατηγική απέναντι στην Άγκυρα εξακολουθεί να στηρίζεται σε παρωχημένες αντιλήψεις.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σχέση της Άγκυρας με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία περιγράφεται ως άκρως καιροσκοπική. Η Τουρκία δεν θα αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ επειδή αποκομίζει οφέλη, αλλά θα χρησιμοποιεί τον θεσμό επιλεκτικά, παρακάμπτοντας τις υποχρεώσεις της όποτε έρχονται σε σύγκρουση με τις δικές της επιδιώξεις.
Η προειδοποίηση για την ισραηλινή αλαζονεία
Κλείνοντας, ο ΜακΓκρέγκορ κατακρίνει τις δημόσιες απειλές της ισραηλινής ηγεσίας προς την Άγκυρα, χαρακτηρίζοντας «ανόητη ιδέα» κάθε σενάριο επίθεσης κατά της Τουρκίας. Θεωρεί ότι στο Τελ Αβίβ επικρατεί μια επικίνδυνη αλαζονεία λόγω της τυφλής αμερικανικής υποστήριξης, η οποία οδηγεί σε υποτίμηση μιας μεγάλης περιφερειακής δύναμης. Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η διαπραγμάτευση για τα F-35 αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου γεωπολιτικού παζαριού, όπου ο Ερντογάν επιδιώκει το μέγιστο κέρδος χωρίς οριστικές δεσμεύσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το τι θα συμβεί όταν οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή ανατραπούν οριστικά.
Δείτε επίσης:
- Ερντογάν: Οι συνομιλίες με Τραμπ οδηγούν σε απτά αποτελέσματα για KAAN και F-35
- Η διπλή γλώσσα Ερντογάν για casus belli και «Γαλάζια Πατρίδα»
- Ερντογάν: Με τον Μητσοτάκη συμφωνούμε να λύσουμε τα προβλήματα του Αιγαίου
- Τουρκικός Τύπος: Διθυραμβικά πρωτοσέλιδα από τις φιλοκυβερνητικές εφημερίδες
- Politico: Ο Ερντογάν αναδεικνύεται σε «προνομιακό συνομιλητή» του Τραμπ εντός του ΝΑΤΟ
- Ισραηλινός υπουργός: Ο Ερντογάν είναι «υβρίδιο Χίτλερ και Σινβάρ»
- Σύνοδος ΝΑΤΟ: Το παρασκήνιο των συνομιλιών Τραμπ – Ερντογάν και οι ανησυχίες της Αθήνας
- Τα παίρνει όλα ο Ερντογάν: Νέα αμυντική συμφωνία και με τη Βρετανία
