Η Shukriya Bradost, διδακτορική ερευνήτρια και αναλύτρια διεθνούς ασφάλειας στο Virginia Tech, σε μια εκτενή ανάλυσή της στο Middle East Forum αναφέρεται στη δυναμική του κουρδικού κινήματος εντός του Ιράν.
Ενώ το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενες εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις, ένα ερώτημα κυριαρχεί στις αναλύσεις διεθνούς ασφαλείας: Ποιος είναι ο ρόλος των κουρδικών κινημάτων στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας; Όπως επισημαίνει, απάντηση φαίνεται να κρύβεται στην ιστορική ανθεκτικότητα και την απαράμιλλη οργανωτική δομή των κουρδικών ομάδων, οι οποίες προϋπάρχουν της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979 και αποτελούν σήμερα την πιο συγκροτημένη αντιπολιτευτική δύναμη της χώρας.
Μια ιστορία αντίστασης: Από το 1979 στο σήμερα
Η δύναμη των Κούρδων του Ιράν εδράζεται στα διασυνοριακά τους δίκτυα. Ήδη πριν από την πτώση του Σάχη, οργανώσεις όπως το PDKI (Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν του Ιράν) και η Κομάλα είχαν στήσει βάσεις εκπαίδευσης στο ιρακινό Κουρδιστάν.
Η «χρυσή εποχή» της κουρδικής αυτονομίας υπήρξε σύντομη: αμέσως μετά την επανάσταση του ’79, οι Κούρδοι Πεσμεργκά έλεγξαν μεγάλες πόλεις, εγκαθιστώντας τοπικές διοικήσεις. Ωστόσο, η άρνηση του Αγιατολάχ Χομεϊνί να παραχωρήσει αυτονομία οδήγησε σε μια αιματηρή «τζιχάντ» κατά της κουρδικής αντίστασης, μια σύγκρουση που συνεχίστηκε με αμείωτη ένταση μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80.
Η στρατηγική μετατόπιση: Από τα όπλα στον πολιτικό ακτιβισμό
Μετά το 1996, οι ισορροπίες άλλαξαν. Υπό την πίεση των περιφερειακών εξελίξεων, τα κουρδικά κόμματα περιόρισαν τις ένοπλες επιχειρήσεις και επένδυσαν στην κοινωνική κινητοποίηση. Αυτή η στροφή αποδείχθηκε κρίσιμη, καθώς κατάφεραν να συνδέσουν τα εθνοτικά τους αιτήματα με τον γενικότερο αγώνα για εκδημοκρατισμό και ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν.
Παρά τις αποτυχημένες προσπάθειες πολιτικής σύγκλισης κατά την περίοδο των μεταρρυθμίσεων του Μοχάμεντ Χαταμί και την ακραία καταστολή επί Αχμαντινετζάντ (με αποκορύφωμα τη δολοφονία του Σβάνα Καντέρι το 2005), το κουρδικό κίνημα δεν λύγισε. Η εμφάνιση νέων παικτών, όπως το PJAK (συνδεόμενο με το PKK), πρόσθεσε μια νέα διάσταση ένοπλης δράσης που προσέλκυσε τη νέα γενιά.
«Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» και η σύγχρονη εξέγερση
Ο ρόλος των Κούρδων στην πρόσφατη αποσταθεροποίηση του ιρανικού καθεστώτος είναι πρωταγωνιστικός:
2022: Η εξέγερση για την Τζίνα Μαχσά Αμίνι ξεκινά από το Κουρδιστάν, προσφέροντας το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» σε ολόκληρο το Ιράν.
2025-2026: Μαζικές απεργίες σε 39 κουρδικές πόλεις παραλύουν την περιοχή, αποδεικνύοντας την ικανότητα των κομμάτων να κινητοποιούν τον πληθυσμό χωρίς απαραίτητα να καταφεύγουν σε οδομαχίες.
Το σύγχρονο μέτωπο και οι προκλήσεις
Πρόσφατα, οι κουρδικές οργανώσεις προχώρησαν σε μια κίνηση-ματ: τον σχηματισμό συνασπισμού για τον πολιτικό και στρατιωτικό συντονισμό τους. Απορρίπτοντας τις κατηγορίες περί αυτονομισμού, προκρίνουν το μοντέλο της αυτονομίας εντός ενός δημοκρατικού Ιράν.
Αν και οι Κούρδοι υστερούν σε βαρύ οπλισμό και αεροπορική ισχύ έναντι της Τεχεράνης, διαθέτουν κάτι που λείπει από την υπόλοιπη αντιπολίτευση: βαθιά οργανωμένη δομή και πειθαρχία. Σε περίπτωση που το ιρανικό κράτος παρουσιάσει ρωγμές στο σώμα των δυνάμεων ασφαλείας του, οι Κούρδοι είναι οι μόνοι έτοιμοι να διαδραματίσουν ρυθμιστικό ρόλο στη μετάβαση.
Δείτε επίσης:
- Middle East Forum: Ποιος διοικεί πλέον το Ιράν;
- Μάζης: Η Τουρκία, η «παγίδα» του κουρδικού και οι λεπτές ισορροπίες στο Ιράν
- «Οι κουρδικές δυνάμεις έχουν ήδη εισέλθει στο Ιράν»
