Η γεωπολιτική πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο επιβάλλει μια ριζική αναθεώρηση των στρατηγικών συμμαχιών για την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ισραηλινού στρατηγικού αναλυτή Σάι Γκαλ στο Research Institute for European and American Studies (RIEAS), οι τρεις χώρες βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σημείο όπου συνειδητοποιούν ότι η απόλυτη εξάρτηση από την Ουάσιγκτον ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Με την Τουρκία να εργαλειοποιεί τις προκλήσεις στο Αιγαίο, την κατοχή στην Κύπρο και την παρουσία της στη Συρία ως ένα ενιαίο σύστημα πίεσης, η ανάγκη για ένα αυτόνομο ευρωπαϊκό δόγμα ασφαλείας, βασισμένο στη Συνθήκη της Λισαβόνας, καθίσταται επιτακτική πριν οι περιφερειακές ισορροπίες ανατραπούν οριστικά.
Το σύστημα της τουρκικής πρόκλησης και το «μάθημα» της Ινδίας
Η τουρκική στρατηγική δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως μια σειρά μεμονωμένων κρίσεων, αλλά ως μια δομημένη μέθοδος εκμετάλλευσης κενών και δοκιμής ορίων. Από τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και των drones έως τις ενεργειακές διεκδικήσεις και τη χρήση του βέτο στο ΝΑΤΟ, η Άγκυρα εφαρμόζει μια πολιτική μόχλευσης που θυμίζει το «διπλό παιχνίδι» του Πακιστάν.
Όπως η Ινδία έμαθε με οδυνηρό τρόπο, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αναγνωρίζουν μια απειλή και ταυτόχρονα να τη συντηρούν, εφόσον ο δρώντας κρίνεται χρήσιμος για άλλους σκοπούς. Στην περίπτωση της Τουρκίας, η χρησιμότητά της στη Συρία ή τη Μαύρη Θάλασσα συχνά απορροφά τις αντιφάσεις της συμπεριφοράς της εντός της Συμμαχίας.
Η αβεβαιότητα της Ουάσιγκτον και ο δομικός ρόλος της Ευρώπης
Υπό τη διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ, η αβεβαιότητα για τις αμερικανικές προθέσεις εντείνεται, καθώς το προσωπικό ένστικτο και τα συναλλακτικά συμφέροντα συχνά συγχέονται με την κρατική στρατηγική. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρώπη, παρά τις αργές της αντιδράσεις, αναδεικνύεται ως ο ασφαλέστερος εταίρος για την Αθήνα και τη Λευκωσία. Η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν δομικά μέρη της Ένωσης και η πίεση προς αυτές συνιστά ευθεία προσβολή της ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να διασφαλίσει τα σύνορα και τις υποδομές των μελών της, τότε η αυτονομία της παραμένει μια κενή περιεχομένου ρητορική.
Λισαβόνα 2.0: Από τη θεωρία στην επιχειρησιακή εφαρμογή
Το ΝΑΤΟ, εκ φύσεως, αδυνατεί να επιλύσει ενδοσυμμαχικές διαφορές, καθώς το Άρθρο 5 δεν σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίζει εσωτερικές πιέσεις. Αντίθετα, η Συνθήκη της Λισαβόνας προσφέρει εργαλεία που η Τουρκία δεν μπορεί να μπλοκάρει. Το Άρθρο 42.7 για την αμοιβαία συνδρομή και το Άρθρο 222 για την αλληλεγγύη δημιουργούν νομικές υποχρεώσεις και όχι απλώς πολιτικές επιλογές. Ένα δόγμα «Λισαβόνα 2.0» οφείλει να μετατρέψει αυτές τις προβλέψεις σε επιχειρησιακή πολιτική, ορίζοντας ξεκάθαρα ως αιτίες ενεργοποίησης τις υβριδικές απειλές, τις παραβιάσεις εναέριου χώρου και τον εκφοβισμό υποδομών, δρώντας προληπτικά και όχι κατόπιν εορτής.
Η οικοδόμηση ισχύος ως μόνη οδός αποτροπής
Η αποτροπή στην Ανατολική Μεσόγειο απαιτεί την οικοδόμηση πραγματικών ικανοτήτων: από την αεράμυνα και τα συστήματα αντι-drone έως την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων και την κυβερνοενσωμάτωση. Ο σχεδιασμός πρέπει να προβλέπει συντονισμένες απαντήσεις που θα αυξάνουν το κόστος για τον επιτιθέμενο σε πολλαπλά πεδία ταυτόχρονα. Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος οφείλουν να καταστούν το στρατηγικό κέντρο της περιοχής, δημιουργώντας μια δομή ισχύος στην οποία η Ευρώπη θα αναγκαστεί να ευθυγραμμιστεί. Μόνο μέσω μιας τέτοιας αυτόνομης αρχιτεκτονικής ασφαλείας μπορεί να διασφαλιστεί ότι κανένας εξωτερικός δρών δεν θα αποφασίζει για το μέλλον της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στη Μεσόγειο.
Δείτε επίσης:
- Σάι Γκαλ: Τερματίστε τα άλλοθι ΕΕ – Τουρκίας για την κατοχή στην Κύπρο
- Μάζης: Οι ισραηλινοί πλέον αντιλαμβάνονται την Τουρκία ως το «επόμενο Ιράν»
- Γιάννος Χαραλαμπίδης στο Newsbreak: Οι Τούρκοι μπορούν να φτάσουν όπου εμείς τους επιτρέψουμε
