Στις 17 Ιουλίου 2019, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών Joint Strike Fighter F-35, μόλις πέντε ημέρες αφότου ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρέλαβε το ρωσικής κατασκευής σύστημα αεράμυνας S-400. Παρά τον προσωπικό θαυμασμό του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Τούρκο ομόλογό του, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν είχε άλλη επιλογή, καθώς ο Νόμος για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής μέσω Κυρώσεων (CAATSA) του 2017 επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς.
Επτά χρόνια αργότερα, όπως επισημαίνει σε άρθρο του στην Washington Examiner ο αναλυτής Μάικλ Ρούμπιν, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να επανεξετάσει την πώληση των μαχητικών stealth στην Άγκυρα. Έχοντας αποκαλέσει την Τουρκία «πιστό» σύμμαχο, ο Τραμπ δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν θέλουμε να επιβάλουμε κυρώσεις σε φίλους». Παράλληλα, ο Ερντογάν φαίνεται να αναζητά τρόπους παρακάμψης του CAATSA, με τις τελευταίες φήμες να αναφέρουν πιθανή μεταπώληση των S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ωστόσο, η απλή απόσυρση των S-400 δεν καθιστά την πώληση των F-35 σοφή απόφαση, επισημαίνει ο Ρούμπιν, καθώς η τουρκική αμυντική βιομηχανία αναδιαμορφώνει αμερικανική τεχνολογία, ο Ερντογάν αγκαλιάζει οργάνωσεις όπως η Χαμάς, ενώ η πρόσφατη ανάπτυξη F-16 στην κατεχόμενη Κύπρο αποδεικνύει την απουσία εγγυήσεων για την τελική χρήση του οπλισμού.
Η απελπισία της Άγκυρας και η ευκαιρία για μια μεγάλη συμφωνία
Ο Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας οικοδομήσει την καριέρα του ως διαπραγματευτής, γνωρίζει πώς να αξιοποιεί την απελπισία ενός αγοραστή, παρατηρεί ο αναλυτής. Η μονοδιάστατη επιθυμία του Ερντογάν για το F-35 αντανακλά ακριβώς αυτή την απελπισία, καθώς τα γειτονικά κράτη διατηρούν το ποιοτικό στρατιωτικό τους πλεονέκτημα. Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θέτει αυστηρούς όρους και ανταλλάγματα για μια τέτοια πώληση.
Πρώτον, στο επίκεντρο πρέπει να τεθεί το Κυπριακό, τονίζει ο Ρούμπιν. Μετά από μισό αιώνα τουρκικής εισβολής, εθνοκάθαρσης και μεταφοράς δεκάδων χιλιάδων εποίκων, η κατοχή της Βόρειας Κύπρου αποτελεί πλέον απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Τα καζίνο και τα πανεπιστήμια των κατεχομένων αποτελούν κέντρα ξεπλύματος χρήματος για τρομοκράτες και Ρώσους ολιγάρχες, ενώ το παράνομο ψευδοκράτος έθεσε το προηγούμενο που χρησιμοποίησε ο Βλαντιμίρ Πούτιν σε Γεωργία, Μολδαβία και Ουκρανία, ισχυρίζεται ο αναλυτής. Εάν η Τουρκία επιθυμεί τα F-35, η πλήρης αποχώρησή της από την Κύπρο θα έπρεπε να είναι ο πρώτος αδιαπραγμάτευτος όρος, τονίζει.
Τρομοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα και θρησκευτικές ελευθερίες
Παράλληλα, οι ΗΠΑ δεν θα έπρεπε να εξοπλίζουν χώρες που στηρίζουν τρομοκρατικές οργανώσεις. Για να αποκτήσει τα μαχητικά, η Τουρκία θα έπρεπε όχι μόνο να χαρακτηρίσει τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ ως τρομοκρατικές οργανώσεις, αλλά και να συλλάβει και να εκδώσει ηγέτες της Χαμάς που βρίσκονται στο έδαφός της.
Επιπλέον, ο Τραμπ έχει αποκαλέσει στο παρελθόν τον Τούρκο πρόεδρο «σκληρό καρύδι» και «απίστευτο ηγέτη», υποστηρίζοντας ότι «η δύναμη είναι ο λόγος που ο Ερντογάν κυβερνά μια επιτυχημένη και καλή χώρα». Ωστόσο, η σταθερότητα τέτοιων καθεστώτων είναι εύθραυστη. Με τον Ερντογάν να αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, οι ΗΠΑ ρισκάρουν να πουλήσουν προηγμένη τεχνολογία σε μια χώρα που ενδέχεται να αντιμετωπίσει εσωτερική κατάρρευση. Η αμερικανική πλευρά οφείλει να πιέσει για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, όπως ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, ο Εκρέμ Ιμάμογλου και ο Οσμάν Καβάλα.
Τέλος, ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο Ρούμπιν το ζήτημα των θρησκευτικών ελευθεριών. Ο Τραμπ έχει την ευκαιρία να απαιτήσει την αποκατάσταση όλων των ελληνορθόδοξων περιουσιών, συμπεριλαμβανομένης της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και της Αγίας Σοφίας, αλλά και την αναγνώριση των γενοκτονιών των Αρμενίων και των Ελλήνων του Πόντου, επισημαίνει το άρθρο.
Η πώληση των F-35 δεν αφορά απλώς ένα αεροσκάφος, αλλά μια σχέση δεκαετιών. Καθώς ο πολιτικός χρόνος του Ερντογάν εξαντλείται, ο Τραμπ οφείλει να επιδείξει την «τέχνη της συμφωνίας», ενισχύοντας ουσιαστικά την περιφερειακή ασφάλεια.
Δείτε επίσης:
- Στέιτ Ντιπάρτμεντ για F-35: Η Τουρκία δεν πληροί ακόμα τις προϋποθέσεις
- F-35: Οι πρώτοι οκτώ Έλληνες πιλότοι φεύγουν για εκπαίδευση στις ΗΠΑ
- ELLYON: Επόμενη γενιά στα κατασκοπευτικά αεροσκάφη πολλαπλών αποστολών
- NATO: Βέτο της Τουρκίας στο πρόγραμμα μαμούθ 27 δισ. ευρώ για τους αγωγούς καυσίμων
- Νέα πρόκληση της Τουρκίας στην Αν. Μεσόγειο: NAVTEX, Oruc Reis και αγωγός θηλιά για τα κατεχόμενα
