Η πρόσφατη καταστροφή του Καθεδρικού Ναού της Παναγίας (Surb Astvatsatsin) στο Στεπανακέρτ, πρωτεύουσα του Αρτσάχ στο Νακόρνο Καραμπάχ, αποτελεί μια κρίσιμη στιγμή στην ευρύτερη προσπάθεια εξάλειψης του αρμενικού πολιτιστικού αποτυπώματος στην περιοχή. Ο ναός, ο οποίος είχε εγκαινιαστεί το 2019 από τον Καρεκίν Β΄ και αποτελούσε σημαντικό σύμβολο της αρμενικής θρησκευτικής αναγέννησης, μετατράπηκε σε στόχο μιας επιχείρησης που έχει τεκμηριωθεί από δορυφορικά δεδομένα. Η συγκυρία της καταστροφής, λίγο πριν από την επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων, προσδίδει στην ενέργεια έναν έντονο συμβολικό χαρακτήρα, υπογραμμίζοντας τη διαρκή πίεση που ασκείται στην πολιτιστική μνήμη του λαού.
Το μοτίβο της οργανωμένης καταστροφής
Η περίπτωση του Καθεδρικού Ναού δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο και προγραμματισμένο πλαίσιο βανδαλισμών που αποδίδεται στις αζερικές δυνάμεις. Αναφορές για την ισοπέδωση της εκκλησίας του Αγίου Ιακώβου, καθώς και για τη συστηματική καταστροφή ιστορικών χατσκάρ και μνημείων, συνθέτουν μια εικόνα μεθοδευμένης προσπάθειας διαγραφής του παρελθόντος.
Σύμφωνα με τον Λέρνικ Χοβανεσιάν, πρόεδρο του επισκοπικού συμβουλίου της Επισκοπής Αρτσάχ, η πρακτική αυτή δεν αποτελεί καινοφανή τακτική, αλλά συνέχεια μιας μακροχρόνιας πολιτικής αλλοίωσης των αρμενικών μνημείων, η οποία έχει λάβει βίαιες διαστάσεις κατά την περίοδο της ηγεσίας του Ιλχάμ Αλίγιεφ. Πέρα από την κατεδάφιση κτιρίων, η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της ταυτότητας των μνημείων, ώστε να αποσυνδεθούν τεχνητά από την αρμενική ιστορία, καθώς και την πλήρη εκκαθάριση οικισμών, ενέργειες που παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και τις συμβάσεις για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η εσωτερική πολιτική ένταση και η διεθνής πρόκληση
Η κλιμάκωση αυτών των καταστροφών έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της Αρμενίας, με τα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης να καταδικάζουν την απραξία και να εκφράζουν φόβους ότι η ανοχή της διεθνούς κοινότητας λειτουργεί ως κίνητρο για τη συνέχιση των βανδαλισμών. Η κριτική στρέφεται ταυτόχρονα και προς την κυβέρνηση του Νικόλ Πασινιάν, καθώς οι πρόσφατες δηλώσεις του περί εστίασης αποκλειστικά σε μνημεία εντός των συνόρων της Αρμενίας έχουν εντείνει το αίσθημα εγκατάλειψης του Αρτσάχ.
Μέσα σε αυτό το τεταμένο κλίμα, οι πολιτικές δυνάμεις ζητούν από τη διεθνή κοινότητα να ξεπεράσει τη ρητορική καταδίκη και να επιβάλει μηχανισμούς λογοδοσίας και ανεξάρτητης παρακολούθησης της κατάστασης στα μνημεία. Η καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς στο Αρτσάχ αναδεικνύεται πλέον σε ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα, αποτελώντας ένα πλήγμα για την παγκόσμια κληρονομιά, το οποίο απαιτεί άμεση και ουσιαστική διπλωματική παρέμβαση.
Δείτε επίσης:
