«Ξαφνικά, η καρδιά χτυπά σαν τρελή, ο αέρας δεν φτάνει στους πνεύμονες και το μυαλό βομβαρδίζεται από ανεξήγητο φόβο… Μήπως πεθαίνω; Μήπως χάνω τον έλεγχο; Μήπως τρελαίνομαι;». Αυτή είναι η σιωπηλή πραγματικότητα για εκατομμύρια ανθρώπους που παλεύουν καθημερινά με τις κρίσεις πανικού.
- Γράφει η Κέλλυ Χολέβα (MSc), Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Οι κρίσεις πανικού είναι επεισόδια έντονου άγχους και φόβου που συμβαίνουν αιφνίδια και χωρίς προειδοποίηση, απουσία πραγματικού κινδύνου.
Χαρακτηρίζονται από ξαφνικό και έντονο αίσθημα φόβου ή τρόμου, το οποίο συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία, τρέμουλο, εφίδρωση, δυσκολία στην αναπνοή ή αίσθημα πνιγμού, ζάλη, ναυτία, ρίγη, αίσθημα λιποθυμίας κ.ά. Συνήθως, κορυφώνονται μέσα σε λίγα λεπτά. Η επίδρασή τους, όμως, μπορεί να είναι μακροχρόνια, αν δεν αντιμετωπιστούν κατάλληλα.
Ο επιπολασμός της Διαταραχής Πανικού στο γενικό πληθυσμό εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 2% και 3%. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, τα επεισόδια πανικού εμφανίζονται συχνότερα στους νέους ενήλικες, με συνήθη ηλικία έναρξης μεταξύ 20 και 30 ετών, ενώ οι γυναίκες, συγκριτικά με τους άνδρες, παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαταραχής πανικού σε αναλογία 2:1.
Αίτια
Αν και τα ακριβή αίτια δεν είναι πάντα ξεκάθαρα, φαίνεται ότι οι κρίσεις πανικού προκύπτουν από έναν συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Στον βιολογικό παράγοντα,υπάρχουν ενδείξεις ότι η διαταραχή πανικού μπορεί να σχετίζεται με ανισορροπίες σε νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, όπως η σεροτονίνη, η νοραδρεναλίνη και το GABA. Επίσης, γενετικοί παράγοντες ενδέχεται να παίζουν ρόλο, καθώς η διαταραχή εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό άγχους ή πανικού.
Σε ψυχολογικό επίπεδο, το άτομο μπορεί να έχει βιώσει τραυματικές ή στρεσογόνες εμπειρίες (όπως απώλεια, κακοποίηση, ή χρόνια πίεση), οι οποίες, με τη σειρά τους, αυξάνουν την ευαλωτότητα στην εμφάνιση κρίσεων. Επίσης, ορισμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας, όπως η υπερευαισθησία στο άγχος ή η τάση για αρνητική σκέψη, μπορεί να συμβάλουν στην εκδήλωση της διαταραχής.
Στον περιβαλλοντικό παράγοντα, το καθημερινό άγχος, τα προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις, η εργασιακή πίεση ή σημαντικές αλλαγές στη ζωή(π.χ. διαζύγιο) μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες πυροδότησης της εκδήλωσης κρίσεων πανικού.
Αντίκτυπος
Οι κρίσεις πανικού ενδέχεται να επηρεάσουν σοβαρά την καθημερινή ζωή του ατόμου, προκαλώντας ανασφάλεια, αισθήματα μοναξιάς και απομόνωση.
Προσωπική Ζωή και Συναισθηματική Ευημερία
Η συνεχής ανησυχία για την επόμενη κρίση πανικού μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική αποφυγή χώρων ή καταστάσεων, στις οποίες το άτομο έχει ήδη βιώσει κρίσεις, όπως μεγάλες συγκεντρώσεις, δημόσιους χώρους ή ακόμα και την οδήγηση.
Η συνεχής αγωνία για την επόμενη κρίση μπορεί να προκαλέσει συναισθηματική εξάντληση και να επιφέρει αρνητικές συνέπειες στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης του ατόμου.
Τα άτομα που υποφέρουν από κρίσεις πανικού ενδέχεται να αισθάνονται ντροπή ή αμηχανία για τα συμπτώματά τους, γεγονός που μπορεί να μειώσει την κοινωνική τους αλληλεπίδραση και να τους οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση. Αυτό έχει αρνητικές συνέπειες για την ψυχική υγεία, καθώς η απομόνωση μπορεί να ενισχύσει την κατάθλιψη και το άγχος.
Κοινωνική Ζωή και Σχέσεις
Η συχνή αποφυγή κοινωνικών καταστάσεων ή η ανησυχία για την πιθανότητα μιας κρίσης μπορεί να περιορίσει τις κοινωνικές συναναστροφές.
Το άτομο ενδέχεται να αποφύγει να πάει σε πάρτι, κοινωνικές εκδηλώσεις ή δημόσιες συναντήσεις λόγω του φόβου ότι θα βιώσει μια κρίση πανικού μπροστά σε άλλους. Αυτή η κοινωνική απομόνωση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ποιότητα ζωής του ατόμου και να επιδεινώσει τις ψυχικές του δυσκολίες.
Επιπλέον, το άτομο μπορεί να γίνει υπερβολικά εξαρτημένο από τους κοντινούς του ανθρώπους για στήριξη, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στις σχέσεις του. Η συνεχής ανάγκη για στήριξη ή η υπερβολική ανησυχία για το πώς οι άλλοι θα αντιδράσουν σε μια κρίση πανικού μπορεί να προκαλέσει ένταση στις διαπροσωπικές σχέσεις, ιδίως όταν οι φίλοι ή η οικογένεια δεν κατανοούν πλήρως τη φύση της διαταραχής.
Επαγγελματική Ζωή και Απόδοση στην Εργασία
Η επαγγελματική αποδοτικότητα μπορεί να μειωθεί λόγω της ανησυχίας που προκαλούν οι κρίσεις, καθώς και της δυσκολίας του ατόμου να παραμείνει συγκεντρωμένο. Επιπλέον, η αποφυγή εργασιακών καταστάσεων ή η αναβολή επαγγελματικών υποχρεώσεων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα στον εν λόγω τομέα.
Στην περίπτωση που η κρίση πανικού εκδηλωθεί εντός του εργασιακού χώρου, το άτομο μπορεί να αισθανθεί ντροπή ή αμηχανία, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη σχέση του με τους συναδέλφους του και τη συνολική εικόνα του στο επαγγελματικό περιβάλλον.
Οι συχνές απουσίες από τη δουλειά λόγω των κρίσεων πανικού μπορεί επίσης να προκαλέσουν εντάσεις με τους εργοδότες ή τους συναδέλφους.
Αντιμετώπιση και Θεραπεία
Η Διαταραχή Πανικού μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη ζωή του ατόμου, τόσο σε προσωπικό, όσο και σε κοινωνικο-επαγγελματικό επίπεδο. Είναι σημαντικό για το άτομο να αναζητήσει άμεσα τη βοήθεια του ειδικού, προκειμένου να εκπαιδευτεί σε τεχνικές και εργαλεία διαχείρισης του άγχους και των κρίσεων.
Η Γνωσιακή-συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην αντιμετώπιση των διαταραχών άγχους και των κρίσεων πανικού και αποτελεί το «χρυσό πρότυπο» για την αντιμετώπισή τους. Επικεντρώνεται στην εκμάθηση τεχνικών διαχείρισης του άγχους, όπως τεχνικών χαλάρωσης και ασκήσεων αναπνοής για την αντιμετώπιση των σωματικών συμπτωμάτων, καθώς και στον εντοπισμό και στην τροποποίηση των δυσλειτουργικών σκέψεων και συμπεριφορών που σχετίζονται με τις κρίσεις πανικού, με περισσότερο λειτουργικές.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων, με τους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI) και τις βενζοδιαζεπίνες να είναι μερικά από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα.
Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι είναι σημαντικό για το άτομο να έχει την υποστήριξη από το οικογενειακό και κοινωνικό του περιβάλλον.
Συνοψίζοντας, οι κρίσεις πανικού αποτελούν μια ψυχική διαταραχή που μπορεί να επηρεάσει βαθιά την προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή του ατόμου. Η έγκαιρη όμως διάγνωση, σε συνδυασμό με την κατάλληλη θεραπεία, την υποστήριξη και την κατανόηση από το περιβάλλον του ατόμου είναι ζωτικής σημασίας για την ανάκτηση της λειτουργικότητας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου.
Δείτε επίσης:
- Μήπως τελικά υπεραναλύω;
- Συναισθηματική Υπερφαγία: Μήπως τρώμε ό,τι νιώθουμε;
- Πρόωρη εκσπερμάτωση και άγχος απόδοσης – Ένας ατέρμονος φαύλος κύκλος;
- Η σημασία της ψυχικής υγείας στα αυτοάνοσα νοσήματα
- Η ηλικία των γονέων και οι κίνδυνοι για την υγεία και την ανάπτυξη του παιδιού
- Υπνική Άπνοια: Μήπως τελικά δεν είναι και τόσο αθώα;
