Η συστηματική διάβρωση της εμπιστοσύνης στις σχέσεις της Τουρκίας με τη Δύση, σε συνδυασμό με μια σειρά από σύνθετους πολιτικούς ελιγμούς για την εξασφάλιση τεχνολογικής υπεροχής, βρίσκεται στο επίκεντρο εκτενούς ανάλυσης του Δρ. Yacov Bengo. Ο ανώτερος ερευνητής στο Institute for National Security Studies (INSS) και Υποστράτηγος ε.α. του Ισραήλ, ο οποίος υπηρέτησε ως Αρχηγός της Διεύθυνσης Σχεδιασμού των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, περιγράφει πώς η Άγκυρα οδηγήθηκε από την επίσημη ένταξή της στο πρόγραμμα Joint Strike Fighter για το F-35 τον Ιούλιο του 2002, στη μετέπειτα ρήξη με την Ουάσινγκτον.
Η ανακοίνωση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Σεπτέμβριο του 2017 για την αγορά του ρωσικού αμυντικού συστήματος S-400 έναντι 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, παρά τις προειδοποιήσεις του ΝΑΤΟ, αποτέλεσε στρατηγική επιλογή για την εμπέδωση της αμυντικής της ανεξαρτησίας. Η άφιξη των πρώτων εξαρτημάτων του συστήματος τον Ιούλιο του 2019 προκάλεσε την άμεση αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, ενώ τον Δεκέμβριο του 2020 επιβλήθηκαν επίσημες κυρώσεις μέσω του νόμου CAATSA στην Τουρκική Υπηρεσία Αμυντικής Βιομηχανίας.
Η κατάσταση άρχισε να μεταβάλλεται κατά την περίοδο 2025-2026, με την Άγκυρα να ασκεί έντονη πίεση και την κυβέρνηση Τραμπ να δείχνει προθυμία επαναξιολόγησης της τεχνολογικής συνεργασίας, εγκρίνοντας τη συμφωνία για τον κινητήρα F110 του τουρκικού αεροσκάφους KAAN. Σήμερα, το καλοκαίρι του 2026, η Τουρκία αναζητά διπλωματικές φόρμουλες για το ζήτημα των S-400, ωστόσο έρχεται αντιμέτωπη με τη σθεναρή αντίσταση του Κογκρέσου και του προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, Τζιμ Ρις, ο οποίος ξεκαθαρίζει ότι δεν θα επιτραπούν πωλήσεις όπλων όσο η Άγκυρα διατηρεί το ρωσικό σύστημα. Σε απάντηση, η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει εναλλακτικές συνταγματικές οδούς για να παρακάμψει το Κογκρέσο.
Το εναλλακτικό δίκτυο της Άγκυρας και το ρίσκο της 5ης γενιάς
Η πώληση των κινητήρων F110 προσφέρει στην Τουρκία μια προσωρινή λύση χωρίς να απαρνηθεί άμεσα τους S-400, αν και η απόκτηση κινητήρων δεν ισοδυναμεί με μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα 5ης γενιάς. Ο απώτερος στόχος της Άγκυρας παραμένει η επιστροφή στα F-35, ενώ παράλληλα ενισχύει την αεροπορία της με την προμήθεια έως και 56 μαχητικών Eurofighter Typhoon από το Ηνωμένο Βασίλειο, το Κατάρ και το Ομάν.
Η επιτυχής ανάπτυξη του KAAN με αμερικανικούς κινητήρες θα μπορούσε να καταστήσει την Τουρκία σημαντικό εξαγωγέα όπλων σε χώρες όπως η Ινδονησία, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία, γεγονός που προκαλεί έντονο πονοκέφαλο στο Ισραήλ λόγω της διάχυσης τεχνολογίας stealth στη σουνιτική σφαίρα. Αυτή η εξέλιξη παρακάμπτει στην πράξη τη νομική υποχρέωση των ΗΠΑ για τη διατήρηση της στρατιωτικής υπεροχής του Ισραήλ (QME), καθώς η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, δεν υπόκειται επίσημα σε αυτούς τους περιορισμούς, αποκτώντας έτσι πρόσβαση σε ευαίσθητα δίκτυα τακτικών δεδομένων.
Η απειλή των S-400 και ο κίνδυνος για την ασφάλεια πληροφοριών
Η συνύπαρξη πλατφορμών 5ης γενιάς και του ρωσικού ραντάρ των S-400 στην Τουρκία εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των συστημάτων stealth. Το ρωσικό ραντάρ θα μπορούσε να ανιχνεύσει την υπογραφή των αεροσκαφών, οδηγώντας σε διαρροή ευαίσθητων δεδομένων προς τη Μόσχα και το Πεκίνο, εξουδετερώνοντας το ποιοτικό πλεονέκτημα της Δύσης παγκοσμίως.
Επιπλέον, η Τουρκία θα αποκτήσει πρόσβαση στα απόρρητα δόγματα μάχης του ΝΑΤΟ, ενώ τίθεται σε άμεσο κίνδυνο και η ισραηλινή τεχνολογία, καθώς αμυντικές βιομηχανίες του Ισραήλ συμμετέχουν στην κατασκευή κρίσιμων εξαρτημάτων του F-35.
Η επιδίωξη της περιφερειακής ηγεμονίας και η αλλαγή του status quo
Οι εξοπλιστικές κινήσεις της Τουρκίας εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την ανάδειξή της σε αυτόνομη περιφερειακή δύναμη που δεν δεσμεύεται από τα δυτικά συμφέροντα. Η προσπάθεια αυτή αναδεικνύει το χάσμα στην Ουάσινγκτον ανάμεσα στην πραγματιστική προσέγγιση του προέδρου Τραμπ προς τον Ερντογάν και στις ανησυχίες των επαγγελματιών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η Άγκυρα δεν διστάζει να εκμεταλλευτεί γεωπολιτικές κρίσεις, όπως έπραξε πρόσφατα στη βόρεια Κύπρο, αναπτύσσοντας F-16 και διατηρώντας μόνιμη βάση drones που απειλεί τη σταθερότητα στη Μεσόγειο, επισημαίνει ο Bengo. Παράλληλα, παρέχει ενεργή στήριξη στη Χαμάς, συμμετέχει στο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα και διατηρεί στρατιωτικό ρόλο στη Συρία, στηρίζοντας το καθεστώς al-Sharaa.
Η προσέγγιση της Τουρκίας με τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο δημιουργεί έναν σουνιτικό άξονα ικανό να περιορίσει τη στρατηγική ελευθερία του Ισραήλ. Κατά συνέπεια, ακόμη και αν βρεθεί λύση για τους S-400, η απόκτηση αεροπορικής ισχύος 5ης γενιάς από την Τουρκία θα ενισχύσει την επιθετική της συμπεριφορά, αποτελώντας διαρκή απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ και των εταίρων του, τονίζει ο ισραηλινός στρατηγός.
Δείτε επίσης:
- FDD: Ο Ερντογάν ονειρεύεται την προσάρτηση αραβικών χωρών
- Κατάθεση – κόλαφος Τούρκου καθηγητή στο Κογκρέσο: Η «Γαλάζια Πατρίδα» απειλεί τη σταθερότητα
- FDD: Το πυραυλικό οπλοστάσιο της Άγκυρας πρέπει να ανησυχεί ΗΠΑ και Ευρώπη
- ΜακΓκρέγκορ: «Δωροδοκούμε τον Ερντογάν για να μείνει έξω από τον πόλεμο με το Ισραήλ»
