Υπάρχουν πολλά γεγονότα που παραμένουν σκοτεινά από εκείνο το καλοκαίρι του 1974, την ανατροπή του Μακάριου, την τουρκική εισβολή και την επιστροφή των πολιτικών στην εξουσία. Ειδικά από το πρωί της 20ης Ιουλίου που άρχισε η τουρκική απόβαση στην Κύπρο έως τις 24 που αποφασίστηκε οι στρατιωτικοί να παραδώσουν την εξουσία στους πολιτικούς και στον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Μια από τις (περίπου) άγνωστες ιστορίες είναι η τουρκική επίθεση στον Έβρο!
Ο Στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης, Πρόεδρος της Δημοκρατίας, τότε, το αποκάλυψε σε συνέντευξη που έδωσε το 1976 στον Γιάννη Μαρή ο οποίος εκτός από συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων ήταν και εξαιρετικός δημοσιογράφος,. Του είπε:
«Το σούρουπο της 21ης Ιουλίου είχαμε σκεφτεί πως οι Τούρκοι θα δοκίμαζαν να επιτεθούν την επομένη στον Έβρο. Με ειδοποίησαν ότι ένα τουρκικό βλήμα έπεσε στο ελληνικό έδαφος και συγκεκριμένα στην περιοχή του Σουφλίου. Πήρα αμέσως τον αντιστράτηγο Ντάβο που ήταν διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού και είχε την ευθύνη της περιοχής του Έβρου.
-Γιάννη, του λέω, τι έγινε;
Μου επιβεβαίωσε το γεγονός.
Το πράγμα ήταν πολύ σοβαρό, διότι ή επρόκειτο περί λάθους, λανθασμένης δηλαδή βολής, ή επρόκειτο περί επισημάνσεως του εδάφους. Προκειμένου να εκδηλωθεί μία επίθεσις ρίχνονται μερικές δοκιμαστικές βολές για να διαπιστωθεί η πορεία της βολής. Αν λοιπόν επρόκειτο περί βολής επισημάνσεως, το επόμενο πρωί έπρεπε να περιμένουμε προετοιμασία πυροβολικού και επίθεση. Φυσικά είχαμε πάρει τα μέτρα μας. Καταλαβαίνετε, όμως, την ένταση. Ο πόλεμος ήταν κάτι περισσότερο από το… προ των πυλών, που λένε. Την επομένη όμως δεν έγινε τίποτε. Δεν έπεσε άλλο βλήμα, ούτε καμμιά άλλη πολεμική ενέργεια εκδηλώθηκε. Δεν μπορώ να ξέρω τι άλλαξε τις τουρκικές διαθέσεις και θέλω να ελπίζω ότι επρόκειτο περί λάθους κάποιου Τούρκου πυροβολητού. Περί λανθασμένης, δηλαδή βολής».
Λίγες μέρες αργότερα με αφορμή το απόσπασμα αυτό από τη συνέντευξη Γκιζίκη μια επιστολή ενός μαθηματικού ήρθε να επιβεβαιώσει το γεγονός προσθέτοντας μάλιστα ότι ρίχτηκαν δύο βλήματα και στην περίπτωση που έπεφτε και τρίτο οι Έλληνες θα απαντούσαν. Αναφέρει σχετικά:
«… τα ριφθέντα τουρκικά βλήματα δεν ήσαν εν, αλλά δύο και έπεσαν με διαφορά δευτερολέπτων εις ύψωμα της περιοχής Σουφλίου. Την ευθύνη της μικράς αυτής περιοχής είχαν εις ταγματάρχης τότε, διοικητής διλοχίας. Εις τα πρόθυρα πολέμου με την Τουρκίαν εφθάσαμεν όχι τόσον την πρωίαν της 22ας Ιουλίου, όσον το εσπέρας της 21ης και ιδού πως:
Με την έκρηξιν του πρώτου τουρκικού βλήματος ο αναφερθείς ταγματάρχης ήλθεν εις τηλεφωνικής επικοινωνίας με το διοικητήν της Μοίρας Πυροβολικού και διέταξε «γεμίσατε».
Ολίγον μετά την έκρηξιν του δευτέρου τουρκικού βλήματος το Πυροβολικόν ανέφερε ετοιμότητα. Εάν οι Τούρκοι έρριπτον ένα ακόμη βλήμα, ο τότε ταγματάρχης θα διέτασσε «πυρ» και ο πόλεμος θα είχε αρχίσει. Διότι την στιγμήν που μας βομβαρδίζουν οι Τούρκοι δεν θα περιμένωμεν διαταγή του αρχηγού του Στρατού δια να ανοίξωμεν πυρ…»
Στην ίδια συνέντευξη ο στρατηγός Γκιζίκης υποστηρίζει ότι το πρωί της 22ας Ιουλίου απείλησε τους Αμερικανούς με αποχώρηση της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ! Υποστηρίζει:
«Εκάλεσα τον κ. Τάσκα (ΣΣ: Ο αμερικανός πρεσβευτής στην Ελλάδα) στο γραφείο μου για τις 8.30 το πρωί. Του είπα ότι δεν νομίζω πως η αμερικανική Κυβέρνηση κάνει ότι πρέπει, για να τηρήσει τις υποσχέσεις της και να σταματήσει την τουρκική προέλαση. Του έκανα μια προειδοποίηση που θα μπορούσε να θεωρηθεί… τελεσίγραφο.
Αν η αμερικανική κυβέρνηση, δεν σταματήσει τον Ετσεβίτ εντός δύο ωρών, θα αναγγείλωμε ότι αποχωρούμε από το ΝΑΤΟ.
Του είπα ακόμη ότι εάν δεν προβεί σε αυτή την ενέργεια η αμερικανική Κυβέρνηση είναι ενδεχόμενο ο κ. Τάσκα επανερχόμενος στο γραφείο νου την επομένη να βρεί πρόεδρο Δημοκρατίας ταγματάρχη και κυβέρνηση λοχαγών.
Ζήτησε μιας ώρας παράταση. Στις έντεκα ο κ. Τάσκα γύρισε στο γραφείο μου. Μου είπε, ότι ο. Ετσεβίτ δέχεται να σταματήσει, υπό την προϋπόθεση να αποσύρωμε τα έντεκα πολεμικά μας πλοία από την Κύπρο. Τα σκάφη αυτά ήταν ανύπαρκτα. Ή οι Αμερικανοί κορόιδευαν εμάς ή οι Τούρκοι τους Αμερικανούς».
Σημαντική λεπτομέρεια: Ο Χένρι Τάσκα από τους πρωταγωνιστές της περιόδου αυτής σκοτώθηκε σε τροχαίο στη Λοζάνη το 1979. Η οικογένειά του υποστηρίζει ότι δεν ήταν ατύχημα, αλλά δολοφονία στην οποία συμμετοχή είχε ο υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ! Αιτία το βιβλίο που ήθελε να γράψει για τα χρόνια της δραστηριότητάς του ως πρέσβης.
