Σοκάρουν τα στοιχεία που έρχονται στο φως από την Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (ΔΑΟΕ) περισσότερη γνωστή ως ελληνικό FBI σχετικά με την δράση εγκληματικών ομάδων με στόχο τις παράνομες επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σύμφωνα με ανακοίνωση, η επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Θερισμός» οδήγησε στην αποκάλυψη πέντε κυκλωμάτων με συνολική λεία που ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια ευρώ και 1.151 κατηγορούμενους.
Επιχείρηση «Θερισμός»: Μία από τις μεγαλύτερες έρευνες
Η κωδική ονομασία «Επιχείρηση Θερισμός» συνοδεύει μία από τις μεγαλύτερες και πιο εκτεταμένες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια στον χώρο των αγροτικών επιδοτήσεων. Το ελληνικό FBI φέρνει στο φως ένα δίκτυο οργανωμένης εγκληματικής δραστηριότητας που, σύμφωνα με τα έως τώρα ευρήματα, δρούσε επί σειρά ετών απομυζώντας παράνομα κοινοτικές και εθνικές ενισχύσεις μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η δημοσιογραφική ανάλυση των στοιχείων της Ελληνικής Αστυνομίας αποκαλύπτει ότι το φαινόμενο δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις παρατυπιών, αλλά πολυεπίπεδες εγκληματικές οργανώσεις με δομή, ιεραρχία και συγκεκριμένους ρόλους. Οι ομάδες αυτές δραστηριοποιούνταν σε ολόκληρη τη χώρα, από την Κρήτη έως τη βόρεια Ελλάδα, και φέρονται να είχαν αναπτύξει εξελιγμένους μηχανισμούς εξαπάτησης των ελεγκτικών συστημάτων.
Μία έρευνα που ανατρέπει τα δεδομένα
Οι φάκελοι της ΔΑΟΕ καταδεικνύουν ότι η δράση των κυκλωμάτων χρονολογείται τουλάχιστον από το 2018, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική διάσταση των προβλημάτων στον τομέα των αγροτικών επιδοτήσεων.
Παράλληλα, τα στοιχεία φαίνεται να ανατρέπουν την εικόνα που είχε κυριαρχήσει στη δημόσια συζήτηση τα προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα με την οποία οι παράνομες επιδοτήσεις προέρχονταν κυρίως από μεμονωμένους γεωργούς ή κτηνοτρόφους με πολιτικές διασυνδέσεις. Αντίθετα, οι πρόσφατες έρευνες αναδεικνύουν την έντονη παρουσία οργανωμένων εγκληματικών δικτύων, τα οποία, σύμφωνα με τις αρχές, δεν είχαν ουσιαστική σχέση με τον πρωτογενή τομέα, αλλά αξιοποιούσαν τα κενά του συστήματος για οικονομικό όφελος.
Σπείρες ΟΠΕΚΕΠΕ: Περισσότεροι από 1.000 κατηγορούμενοι και δεκάδες συλλήψεις
Οι επιχειρήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Θερισμός» είχαν ξεκινήσει με εντολή της σημερινής πολιτικής ηγεσίας αρκετό χρονικό διάστημα πριν η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ λάβει ευρεία δημοσιότητα.
Τα έως τώρα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά:
- Οι κατηγορούμενοι στις πέντε μεγάλες υποθέσεις που έχουν διαλευκανθεί ανέρχονται σε 1.151 άτομα.
- Περισσότερα από 90 πρόσωπα έχουν συλληφθεί.
- Τουλάχιστον 17 έχουν προφυλακιστεί.
- Περίπου 40 κρατήθηκαν προσωρινά και στη συνέχεια αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους.
Η συνολική οικονομική ζημία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί με απόλυτη ακρίβεια, καθώς οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο, οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ποσό που ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια ευρώ.
Κυβερνητικές πηγές που παρακολουθούν την προσπάθεια εξυγίανσης του μηχανισμού χορήγησης αγροτικών ενισχύσεων επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες υποθέσεις διαφέρουν ουσιαστικά από τις συνήθεις περιπτώσεις απάτης.
Όπως σημειώνουν, δεν πρόκειται για μεμονωμένες παραβάσεις, αλλά για οργανωμένες εγκληματικές δομές με πολυετή δράση, σαφή καταμερισμό αρμοδιοτήτων και σταθερή επιχειρησιακή λειτουργία, γεγονός που προσδίδει στην υπόθεση ιδιαίτερη βαρύτητα.
Οι μέθοδοι δράσης των κυκλωμάτων
Η ανάλυση των πέντε υποθέσεων αποκαλύπτει ένα κοινό επιχειρησιακό μοτίβο.
Οι εγκληματικές οργανώσεις εντόπιζαν αγροτεμάχια και βοσκοτόπια που μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για τη λήψη επιδοτήσεων, αλλά δεν είχαν δηλωθεί από άλλους δικαιούχους στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε πολλές περιπτώσεις οι εκτάσεις ανήκαν σε ανυποψίαστους πολίτες, σε αποβιώσαντες ιδιοκτήτες ή ακόμη και στο Ελληνικό Δημόσιο.
Στη συνέχεια, μέλη των κυκλωμάτων, συχνά με λογιστικές γνώσεις ή καίριο διοικητικό ρόλο, καταχωρούσαν τις εκτάσεις στις δηλώσεις ακίνητης περιουσίας συνεργατών ή συγγενικών προσώπων, οι οποίοι εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες ή εκμισθωτές.
Με βάση αυτά τα πλαστά στοιχεία κυριότητας υποβάλλονταν αιτήσεις για τη λήψη αγροτικών ενισχύσεων. Αργότερα, οι σχετικές εγγραφές διαγράφονταν από τα φορολογικά αρχεία, με στόχο την εξαφάνιση των αποδεικτικών στοιχείων και τη δυσχέρανση των ελέγχων.
Οι αστυνομικές έρευνες αποκάλυψαν επίσης ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι δράστες δήλωναν ψευδώς αυξημένα ζωικά κεφάλαια, διογκώνοντας τον αριθμό των κοπαδιών τους ώστε να εξασφαλίζουν ακόμη μεγαλύτερες επιδοτήσεις.
Ο ρόλος Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαπίστωση ότι σε δύο από τις πέντε υποθέσεις υπήρξε, σύμφωνα με τα ευρήματα των αρχών, υποστήριξη από στελέχη Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), τα οποία λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μεταξύ παραγωγών και ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η φερόμενη εμπλοκή τους παρείχε στα κυκλώματα σημαντικά πλεονεκτήματα. Είτε διευκόλυνε την πρόσβαση σε χαρτογραφικά δεδομένα και πληροφορίες που βοηθούσαν στον εντοπισμό αδήλωτων εκτάσεων, είτε εξασφάλιζε ευνοϊκότερη μεταχείριση κατά την υποβολή και επεξεργασία των αιτήσεων ενίσχυσης.
Το κύκλωμα των εικονικών τιμολογίων
Μία από τις εγκληματικές οργανώσεις ακολούθησε διαφορετική στρατηγική.
Σύμφωνα με τη δικογραφία, δημιούργησε δύο εταιρείες μέσω των οποίων διακινούνταν εικονικά παραστατικά πώλησης και πλαστές ετικέτες πιστοποίησης σπόρων. Τα παράνομα οικονομικά οφέλη προέκυπταν όταν συνεργαζόμενα πρόσωπα χρησιμοποιούσαν τα συγκεκριμένα έγγραφα ως δήθεν αποδεικτικά πραγματικής παραγωγικής δραστηριότητας και τα επισύναπταν στις αιτήσεις τους προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Με τον τρόπο αυτό εμφανίζονταν να πληρούν τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεων, χωρίς να υφίσταται η αντίστοιχη πραγματική δραστηριότητα.
Δίκτυα με πανελλαδική εμβέλεια
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία των ερευνών είναι η γεωγραφική διασπορά των κατηγορουμένων.
Η πρώτη εγκληματική οργάνωση που εξαρθρώθηκε δραστηριοποιούνταν στην Κρήτη και τη Σάμο, οδηγώντας στην απαγγελία κατηγοριών σε περισσότερα από 40 άτομα.
Η δεύτερη υπόθεση, που αποκαλύφθηκε στις αρχές Απριλίου, αφορά δίκτυο με 290 εμπλεκόμενους, το οποίο είχε αναπτύξει δράση στο Κιλκίς και σε άλλες περιοχές της βόρειας Ελλάδας.
Κατά τη διάρκεια του Μαΐου, η ΔΑΟΕ προχώρησε στην εξάρθρωση ακόμη τριών οργανώσεων. Η μία δραστηριοποιούνταν σε διάφορες περιοχές της Κρήτης, ενώ οι άλλες δύο είχαν ως βασικό πεδίο δράσης τη Μακεδονία, με επιχειρησιακή παρουσία που εκτεινόταν έως την Κρήτη, την Αθήνα, τη Σαντορίνη και την Ήπειρο.
Σε μία από αυτές τις υποθέσεις, που εκτιμάται ότι λειτουργούσε αδιάλειπτα τουλάχιστον από το 2018, οι κατηγορούμενοι φτάνουν τους 404.
Η εικόνα που προκύπτει είναι εκείνη ενός δικτύου με πανελλαδική εμβέλεια, γεγονός που καταδεικνύει το βάθος της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στον χώρο των αγροτικών επιχορηγήσεων.
Η μακρά μάχη των αρχών κατά της απάτης στις επιδοτήσεις
Παράλληλα με τις πρόσφατες επιχειρήσεις, στοιχεία από δικασικές και αστυνομικές πηγές αποκαλύπτουν ότι η αντιμετώπιση της παράνομης άντλησης αγροτικών ενισχύσεων αποτελεί διαχρονική προτεραιότητα για τις ελληνικές αρχές.
Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν διαταχθεί συνολικά περίπου 70 έλεγχοι που αφορούν φυσικά και νομικά πρόσωπα, ενώ οι πρώτες σχετικές έρευνες ανάγονται ήδη στο 2010.
Η πολυπλοκότητα των υποθέσεων καθιστά τις έρευνες ιδιαίτερα χρονοβόρες, καθώς απαιτείται συγκέντρωση μεγάλου όγκου στοιχείων, διασταυρώσεις δεδομένων, οικονομικοί έλεγχοι και αξιολόγηση σύνθετων δικτύων σχέσεων μεταξύ εμπλεκομένων προσώπων.
Έρευνες σε πλήρη εξέλιξη
Ανώτερα στελέχη της ΔΑΟΕ υπογραμμίζουν ότι κάθε νέα υπόθεση συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο συγκροτούνταν και λειτουργούσαν τα συγκεκριμένα κυκλώματα, επιτρέποντας στις αρχές να βελτιώνουν διαρκώς τις μεθόδους εντοπισμού τους.
Πέρα από τη μεγάλη έρευνα που εποπτεύεται από τον εισαγγελέα αρμόδιο για το «ελληνικό FBI», βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ήδη ολοκληρωθεί και άλλες έρευνες που διεξάγονται τόσο από εισαγγελείς πρωτοδικών όσο και από τους εντεταλμένους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Δείτε επίσης:
ΟΠΕΚΕΠΕ: Σε εξέλιξη μεγάλη επιχείρηση του ελληνικού FBI στη Θεσσαλονίκη – Χειροπέδες σε 16 άτομα
