Η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα δεν έμοιαζε με μια συνηθισμένη άφιξη ηγέτη σε Σύνοδο κορυφής. Από τη στιγμή που το αεροσκάφος του προσγειώθηκε το απόγευμα της Τρίτης, το σκηνικό που είχε στηθεί παρέπεμπε περισσότερο σε κρατική τελετή υψηλού συμβολισμού παρά σε μια τυπική διπλωματική υποδοχή.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περίμενε προσωπικά τον Αμερικανό πρόεδρο στον διάδρομο προσγείωσης, κάτι που δεν είχε κάνει για κανέναν από τους περισσότερους από 30 ηγέτες που έφτασαν στην τουρκική πρωτεύουσα για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ. Δίπλα του βρίσκονταν δεκάδες έφιπποι Τούρκοι στρατιώτες, ενώ η στρατιωτική μπάντα παιάνιζε τον αμερικανικό εθνικό ύμνο.
Την ίδια στιγμή, κανονιοβολισμοί ακούγονταν στον χώρο υποδοχής και μαχητικά αεροσκάφη πραγματοποιούσαν χαμηλές πτήσεις πάνω από το αεροδρόμιο, αφήνοντας πίσω τους ίχνη καπνού στα χρώματα της αμερικανικής σημαίας: κόκκινο, λευκό και μπλε.
Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, αποτύπωσε κάτι που χαρακτηρίζει εδώ και χρόνια την πολιτική παρουσία του Τραμπ: την ικανότητά του να μετατρέπει κάθε διεθνή συνάντηση σε προσωπικό πολιτικό σκηνικό.
Ο Τραμπ στο επίκεντρο της Συνόδου
Μόλις ο Αμερικανός πρόεδρος κατέβηκε από το προεδρικό αεροσκάφος που του παραχώρησε το Κατάρ, το ενδιαφέρον της συνόδου μετατοπίστηκε σχεδόν αυτόματα προς το πρόσωπό του.
«Απορροφά όλο το οξυγόνο από την αίθουσα και δεν αφήνει τίποτα για τους άλλους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από τη Νότια Ντακότα, Μάικ Ράουντς, περιγράφοντας την επιρροή που ασκεί ο Τραμπ στις διεθνείς συζητήσεις.
Για ακόμη μία φορά, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να συνοδεύσει τη διεθνή του παρουσία με έντονα προσωπικό στίγμα, δημιουργώντας εντάσεις ακόμη και πριν από την άφιξή του στην Τουρκία.
Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι θα πραγματοποιούσε τη μεγάλη πτήση προς την Άγκυρα κυρίως επειδή τη σύνοδο φιλοξενούσε «ο φίλος του» Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Παράλληλα, είχε προκαλέσει αντιδράσεις όταν παρενέβη σε αθλητικό ζήτημα, επικοινωνώντας με τον πρόεδρο της FIFA για την υπόθεση του κορυφαίου σκόρερ της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ, ο οποίος τελικά επέστρεψε στην αγωνιστική δράση. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στις Βρυξέλλες, όπου βρίσκεται η έδρα του ΝΑΤΟ.
Η σύγκρουση με τη Μελόνι και η νέα πολιτική ένταση
Ένα από τα μεγαλύτερα προσωπικά πολιτικά δράματα που συνόδευσαν τη σύνοδο ήταν η δημόσια αντιπαράθεση του Τραμπ με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.
Η Μελόνι θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα μία από τις πιο κοντινές πολιτικά Ευρωπαίες ηγέτιδες προς τον Αμερικανό πρόεδρο. Ωστόσο, η άρνησή της να εμπλακεί η Ιταλία στον πόλεμο κατά του Ιράν προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Τραμπ.
Η διαμάχη κυριάρχησε στα ιταλικά μέσα ενημέρωσης για εβδομάδες. Η εφημερίδα «Libero», μάλιστα, προκάλεσε αίσθηση με πρωτοσέλιδο που περιείχε ιδιαίτερα προσβλητικό χαρακτηρισμό για τον Αμερικανό πρόεδρο.
Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο Τραμπ ανάρτησε μια παραποιημένη εικόνα της Μελόνι να τον κοιτάζει με θαυμασμό, συνοδεύοντάς την με τη φράση: «Απαιτούνται ασφαλιστικά μέτρα». Η ανάρτηση προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς θεωρήθηκε από πολλούς ακόμη ένα παράδειγμα του ιδιαίτερου τρόπου με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Νέα μηνύματα προς τους συμμάχους
Κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Ερντογάν στο προεδρικό συγκρότημα της Τουρκίας, ο Τραμπ επανέφερε αρκετά από τα γνωστά του ζητήματα.
Άσκησε κριτική στη Δανία, επαναλαμβάνοντας ότι εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για τη Γροιλανδία. Παράλληλα, κατηγόρησε τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ιταλία ότι δεν προσφέρουν αρκετή στήριξη στις Ηνωμένες Πολιτείες στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Επίσης, υποστήριξε ότι η Ευρώπη ήταν «καλύτερη» πριν από δύο δεκαετίες και επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σύγκρουσή του με τη Μελόνι, λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Νομίζω ότι είναι καλός άνθρωπος. Δεν της άσκησα μεγάλη πίεση».
Η αμηχανία των υποστηρικτών του
Η στάση του Τραμπ προκαλεί συχνά αμηχανία ακόμη και σε εκείνους που υποστηρίζουν τις πολιτικές του επιλογές.
Ο γερουσιαστής Μάικ Ράουντς, σχολιάζοντας την επίμαχη ανάρτηση για τη Μελόνι, υποστήριξε ότι υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι επικοινωνίας, σημειώνοντας ότι δεν γνωρίζει όλες τις λεπτομέρειες της υπόθεσης.
Ωστόσο, υπερασπίστηκε το συνολικό αποτέλεσμα της πολιτικής του Αμερικανού προέδρου, υποστηρίζοντας ότι η πίεση του Τραμπ έχει οδηγήσει πολλές χώρες του ΝΑΤΟ στην αύξηση των αμυντικών τους δαπανών.
Το παρασκήνιο μιας δύσκολης συνόδου
Σε δεξίωση που πραγματοποιήθηκε από το φιλονατοϊκό Atlantic Council στην Άγκυρα, πολιτικοί, διπλωμάτες, στελέχη αμυντικών εταιρειών και αξιωματούχοι συζητούσαν το μέλλον της διατλαντικής συμμαχίας.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ankara Palas, ένα ιστορικό κτίριο που ο Ερντογάν μετέτρεψε σε προεδρικό μουσείο. Όπως και σε άλλες επίσημες εκδηλώσεις της εβδομάδας, δεν σερβιρίστηκε αλκοόλ, καθώς η τουρκική κυβέρνηση απαγορεύει την κατανάλωσή του σε κυβερνητικά κτίρια.
Παρά τις συζητήσεις για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ παρέμενε το κυρίαρχο θέμα.
«Γνωρίζουμε ότι η πορεία προς αυτή τη σύνοδο δεν ήταν χωρίς δυσκολίες», δήλωσε η Τζένα Μπεν-Γιεχούντα του Atlantic Council, αναφερόμενη στις δύσκολες και συχνά έντονες συζητήσεις μεταξύ των συμμάχων.
Από την πλευρά της, η Δημοκρατική γερουσιαστής Τζέιν Σαχίν υπογράμμισε ότι στόχος της παρουσίας της στην Τουρκία ήταν να υπενθυμίσει στους Ευρωπαίους συμμάχους πως, ανεξάρτητα από τις κινήσεις και τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, το Κογκρέσο εξακολουθεί να στηρίζει το ΝΑΤΟ.
«Υπήρχε λόγος που οι ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών δημιούργησαν το Σύνταγμα με αυτόν τον τρόπο: δεν ήθελαν έναν βασιλιά», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα εξελίχθηκε τελικά σε ένα ακόμη επεισόδιο της μακράς πολιτικής παρουσίας του Ντόναλντ Τραμπ στη διεθνή σκηνή: μια συνάντηση συμμαχιών, αλλά ταυτόχρονα και ένα μεγάλο προσωπικό πολιτικό θέατρο, όπου ο ίδιος παραμένει σχεδόν πάντα στο επίκεντρο.
Δείτε επίσης:
Politico: Ο Ερντογάν αναδεικνύεται σε «προνομιακό συνομιλητή» του Τραμπ εντός του ΝΑΤΟ
Σύνοδος ΝΑΤΟ: Το παρασκήνιο των συνομιλιών Τραμπ – Ερντογάν και οι ανησυχίες της Αθήνας
