Στις 15 Μαρτίου 1943 ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη ένα από τα πιο μαύρα κεφάλαια στην ιστορία της πόλης: ο πρώτος συρμός που μετέφερε Εβραίους πολίτες στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου, σηματοδοτώντας την έναρξη των μαζικών εκτοπίσεων και της συστηματικής εξόντωσης της κοινότητας.
Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Θεσσαλονίκη φιλοξενούσε περίπου 50.000 Εβραίους, τη μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα στην Ελλάδα, που είχε καθοριστική επίδραση στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της πόλης. Εκείνη η μέρα, όμως, άλλαξε για πάντα τον ιστό της Θεσσαλονίκης.
Το πρώτο τρένο μετέφερε περίπου 2.800 ανθρώπους, στοιβαγμένους σε βαγόνια-κλουβιά, σε ένα «ταξίδι χωρίς επιστροφή». Ακολούθησαν συνολικά 19 συρμοί μέχρι τον Αύγουστο του 1943, ενώ σχεδόν το σύνολο της εβραϊκής κοινότητας της πόλης – περίπου το 96% – χάθηκε στα στρατόπεδα του θανάτου.
Σε εθνικό επίπεδο, από τους περίπου 80.000 Έλληνες Εβραίους, υπολογίζεται ότι εκτοπίστηκαν και εξοντώθηκαν 60.000–65.000, ποσοστό άνω του 80%. Ο αφανισμός της κοινότητας της Θεσσαλονίκης άφησε ένα κενό που δεν αναπληρώθηκε ποτέ, αλλά η μνήμη των θυμάτων παραμένει ζωντανή, υπενθυμίζοντας τη φρίκη της γενοκτονίας και τη σημασία της ιστορικής μνήμης.
Η 15η Μαρτίου αποτελεί ημέρα μνήμης και περισυλλογής για την ελληνική κοινωνία, αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο, ώστε η ιστορία να μην ξεχνά ποτέ τους κινδύνους του μίσους και της απανθρωπιάς.
*Φωτογραφία Institute of National Remembrance
Δείτε επίσης:
- «Ποτέ ξανά» – Το μήνυμα Μητσοτάκη για τα 81 χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς
- Αυστρία: Απόλυση γιατρού επειδή είπε ότι η μόνη θεραπεία για παχύσαρκο είναι το Άουσβιτς
