Ένταση και βαθύς εσωτερικός διχασμός σημαδεύουν την πολιτική σκηνή του Ιράν, με τις διαφωνίες για τη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής να βγαίνουν πλέον ανοιχτά. Την ώρα που ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, περπατούσε δίπλα στο φέρετρο του Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, ορισμένοι από τους πενθούντες στο πλήθος που ήταν ντυμένοι στα μαύρα και βρίσκονταν δίπλα του δεν φώναζαν συνθήματα προς τιμήν του εκλιπόντος ηγέτη, αλλά σε βάρος του: «Θάνατος στον συμβιβασμένο».
Τα πράγματα ξέφυγαν ακόμα περισσότερο για την επίσημη διπλωματία της χώρας, καθώς το ριζοσπαστικό πλήθος στράφηκε με βία κατά των αρχιτεκτόνων της προσέγγισης με τη Δύση. Λίγο πιο πέρα, ο Αμπάς Αραγτσί, ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ιράν που διαπραγματεύτηκε την κατάπαυση του πυρός με την κυβέρνηση Τραμπ και πέτυχε την άρση ορισμένων κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την κηδεία, αφού όχλος άρχισε να τον λιθοβολεί, φωνάζοντας συνθήματα που τον χαρακτήριζαν «προδότη που ξεπούλησε τη χώρα».
Η θεωρία του πραξικοπήματος και ο αόρατος διάδοχος
Το εχθρικό κλίμα εναντίον κορυφαίων αξιωματούχων στη διάρκεια της κηδείας αντανακλά μια θεωρία που κερδίζει έδαφος εδώ και μήνες στους πιο ριζοσπαστικούς κύκλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας: ότι οι ηγέτες του Ιράν στη διάρκεια του πολέμου, οι οποίοι διαπραγματεύτηκαν και υπέγραψαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, οργανώνουν ένα ήπιο πραξικόπημα εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των επαναστατικών της ιδανικών, ενώ ο νέος ανώτατος ηγέτης παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατος είτε επειδή φοβάται για τη ζωή του είτε, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, επειδή είναι ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του.
Οι σκληροπυρηνικές ομάδες πιστεύουν ότι η ηγεσία συνθηκολόγησε, αγνοώντας τις κατευθύνσεις του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου και διαδόχου του εκλιπόντος. Με τον Μοτζτάμπα να παραμένει στην αφάνεια, οι επικριτές κατηγορούν την τριανδρία των Γκαλιμπάφ, Πεζεσκιάν και Αραγτσί ότι επιχειρεί να μονοπωλήσει την εξουσία παραμερίζοντας το κοινοβούλιο. «Προειδοποίηση προς τον λαό του Ιράν: Έρχεται πραξικόπημα;» έγραψε στην πλατφόρμα X ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, εξέχων εκφραστής της ριζοσπαστικής πτέρυγας, λίγες ημέρες πριν από την τελετή, ενώ στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Αυτές τις στιγμές που αποχαιρετούμε τον μάρτυρα Ιμάμη (Χαμενεΐ), υψώνουμε τη σημαία της εκδίκησης για το αίμα του και στεκόμαστε σταθερά απέναντι στο πραξικόπημα».
Ο ειδικός σε θέματα Ιράν, Αράς Αζίζι, εξήγησε στο CNN ότι η παρατεταμένη απουσία του Μοτζτάμπα αφήνει τα ηνία της χώρας στον Γκαλιμπάφ και τους συμμάχους του, οδηγώντας τους υπερσκληροπυρηνικούς στο συμπέρασμα ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ανατροπή των εσωτερικών ισορροπιών.
Η κατάρρευση της εκεχειρίας και οι απειλές κατά του προέδρου
Η κηδεία λειτούργησε ως πρώτης τάξεως ευκαιρία για τους ριζοσπάστες ώστε να απαιτήσουν τη συνέχιση της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ. Η επιθυμία τους φάνηκε να υλοποιείται όταν οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας τα αντίποινα της Ουάσιγκτον και την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας.
Η ρητορική των σκληροπυρηνικών έχει αγγίξει ακραία επίπεδα. «Κύριε Πρόεδρε, αν δεν τηρηθούν οι όροι του ηγέτη, τότε θα είμαστε εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας» προειδοποίησε τον Πεζεσκιάν ο Μοχάμαντ Αλί Μπαχσί, κληρικός με διασυνδέσεις στις υπηρεσίες ασφαλείας, προσθέτοντας: «Θα σας κάνουμε να ζήσετε την κόλαση». Παράλληλα, στο στόχαστρο βρίσκεται και ο επικεφαλής διαπραγματευτής Γκαλιμπάφ, με σκληροπυρηνικούς βουλευτές να καταγγέλλουν ότι η προσπάθεια αναβάθμισης του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας αποτελεί το πολιτικό πραξικόπημα που εφαρμόζεται βήμα προς βήμα.
Η αντεπίθεση του καθεστώτος και ο ρόλος των «υπερεπαναστατών»
Η αντίδραση της κυβερνώσας ομάδας ήταν άμεση, προχωρώντας στον παραγκωνισμό των ριζοσπαστικών στοιχείων, όπως η απομάκρυνση του Ναμπαβιάν από την Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας. Ο Ναμπαβιάν και οι όμοιοί του εκφράζουν το Μέτωπο Αντοχής και αυτοπροσδιορίζονται ως θεματοφύλακες της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979. Αναλυτές, όπως ο Χαμιντρεζά Αζίζι, επισημαίνουν ότι ο Γκαλιμπάφ επιχειρεί πλέον ενεργά να απομονώσει αυτά τα στοιχεία καθώς κρίνονται επιζήμια για τη σταθερότητα του συστήματος.
Παρά την περιθωριοποίησή τους από τα κέντρα αποφάσεων, οι ριζοσπάστες διατηρούν μεγάλη επιρροή στα κρατικά μέσα ενημέρωσης και υπολογίσιμη εκλογική βάση. Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήριζε το Ιράν ως βαθιά διαιρεμένο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ηγεσία παραμένει προσηλωμένη στον στόχο του τερματισμού του πολέμου με ευνοϊκούς οικονομικούς όρους. Ωστόσο, το κλίμα της κηδείας και η ενίσχυση των Φρουρών της Επανάστασης δίνουν νέα ώθηση στην επιθετική ατζέντα των σκληροπυρηνικών, με χαρακτηριστική την τοποθέτηση του πρώην υπουργού Εξωτερικών Μανουσέρ Μοτακί: «Η πρότασή μου είναι να πάμε σε μία από τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, όπου βρίσκονται εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες, από αυτούς τους Αμερικανούς τρομοκράτες», δήλωσε, συμπληρώνοντας πως «θα αρκούσε να αιχμαλωτίσουμε 100 στρατιώτες και να τους μεταφέρουμε πίσω στο Ιράν».
Δείτε επίσης:
- Στο «κόκκινο» η ένταση στον Κόλπο: ΗΠΑ και Ιράν ανταλλάσσουν πλήγματα για έβδομη νύχτα
- ΗΠΑ Vs Ιράν: Άλλη μια νύχτα που γίνεται της κολάσεως
- Ουάσινγκτον: Το Ιρανικό πρακτορείο δημοσίευσε βίντεο με «οδηγίες» για δολοφονία του Τραμπ
- Ιράν Vs ΗΠΑ με… έπαθλο το Ορμούζ: Αμερικανικό ρεσάλτο σε τάνκερ στον Κόλπο του Ομάν
