To «Διεθνές» είναι το καφενείο στην Φλώρινα που ο σκηνοθέτης Θόδωρος Αγγελόπουλος έχει χρησιμοποιήσει σε περισσότερες από πέντε ταινίες του και αποτελεί είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα τοπόσημα της περιοχής.
Το Αρχαιολογικό μουσείο, η Μοναστηριώτικη γειτονιά στον ποταμό Σακουλέβα και η οδός Μεγάλου Αλεξάνδρου που εκτός από το «Διεθνές» περιλαμβάνει και τα περισσότερα νεοκλασικά κτίσματα της πόλης, συγκεντρώνουν τα βλέμματα αναζήτησης των επισκεπτών. Σε όσους δεν ήταν αδιάφορες οι ταινίες του Έλληνα σκηνοθέτη, η βόλτα στην Μ. Αλεξάνδρου όπου γυρίστηκαν τα μακρόσυρτα νυκτερινά μονοπλάνα από «το Βλέμμα του Οδυσσέα» με το περίφημο καφενείο, είναι μια βιωματική εμπειρία. Νιώθει κανείς να περιπλέκεται με δεξιοτεχνία η ιστορική μνήμη με την εξέλιξη της πόλης, με την κινηματογραφική μνήμη που αφηγείται ιστορίες μυθοπλασίας, με την πόλη πρωταγωνιστή.
Ο Γιώργος Βελιάμης, επί σειρά ετών ιδιοκτήτης του καφενείου, αναλαμβάνει να γεμίζει την ξυλόσομπα. Αν και συνταξιούχος, δεν υπάρχει ημέρα που να μην περάσει από το «Διεθνές» που άφησε το δικό του ίχνος στην διεθνοποίηση της Φλώρινας και στο οποίο ο ίδιος πέρασε 35 χρόνια από την ζωή του. «Η κόρη με τον άντρα της και τα εγγόνια μου έχουν αναλάβει τη λειτουργία του καφενείου, εγώ αποσύρθηκα» λέει «αλλά δεν υπάρχει μέρα που να μην περάσω να πω μια καλημέρα στους φίλους μου». Ο Γιώργος είναι παιδί του εμφυλίου, γεννήθηκε το 1948 μέσα στην θύελλα των γεγονότων που έπληξαν με τον πιο τραυματικό τρόπο τη Φλώρινα και οι συνέπειές τους άφησαν έντονη την σφραγίδα τους στα επόμενα χρόνια. «Ήμουν μικρό παιδί και θυμάμαι που πηγαίναμε συχνά στο σιδηροδρομικό σταθμό όπου κατέβαιναν ολόκληρα χωριά για να χαιρετήσουν τις οικογένειες που έφευγαν για Γερμανία, Αμερική, Καναδά και λιγότερο Αυστραλία. Κλάματα, αγκαλιές, τελευταία φιλιά κι αυτό το θέαμα επαναλαμβανόταν συνεχώς όπου κάθε βδομάδα κάποιο άλλο χωριό είχε την τιμητική του. Κάπως έτσι άδειασε η Πρέσπα κι όλα τα ορεινά χωριά της Φλώρινας» σχολιάζει.
«Έφυγα για τον Καναδά, είχε ήδη μεταναστεύσει ο αδελφός μου που προηγουμένως είχε εγκαταλείψει την Γερμανία και πήγα να τον συναντήσω. Έμεινα 10 χρόνια, εκεί γεννήθηκε η κόρη μου, αλλά λίγο πριν το 1980 γύρισα στη Φλώρινα όπου εργάστηκα ως ελαιοχρωματιστής» λέει. Τα πράγματα όμως δεν πήγαν και τόσο καλά και λίγο αργότερα αποφασίζει να αλλάξει τελείως προσανατολισμό. «Αποφασίσαμε να πάρουμε αυτό το καφενείο που μέχρι τότε είχε θαμώνες μόνο τους πρόσφυγες που ήρθαν στην πόλη μετά το 1923. Το μετατρέψαμε σε χώρο όπου οι πελάτες θα μπορούσαν να δοκιμάζουν την ποικιλία των αποσταγμάτων της Φλώρινας αλλά και των πλούσιων σε ποικιλία προϊόντων που οι άνθρωποι καλλιεργούσαν ακόμη και στις αυλές τους» σημειώνει. Ο Γιώργος λέει με ικανοποίηση ότι εάν η πόλη σήμερα φημίζεται για τα δεκάδες στέκια που προσφέρουν αποστάγματα συνοδεία εδεσμάτων της περιοχής, αυτό «εν μέρει οφείλεται στο «Διεθνές» το παράδειγμα του οποίου ακολούθησαν αρκετοί».
Το κτιριακό συγκρότημα που στεγάζει το «Διεθνές» λειτουργούσε από την εποχή του μεσοπολέμου έως και λίγο μετά το 1950 ως ξενοδοχείο. Βρίσκεται σε περίοπτη θέση, με τη θέα τόσο ανατολικά όσο και δυτικά να ατενίζει στο πιο γραφικό και πλούσιο αρχιτεκτονικά κομμάτι της πόλης, όπου υπάρχουν τα περισσότερα νεοκλασικά κτίσματα, που δυστυχώς σήμερα το ένα μετά το άλλο κινδυνεύουν με κατάρρευση. Ο εσωτερικός χώρος του καφενείου είναι μια μεγάλη ψηλοτάβανη αίθουσα με στοιχεία στο εσωτερικό της που παραπέμπουν στην αισθητική του μεσοπολέμου.
Το φυσικό ντεκόρ, το χρώμα, η αισθητική των κτιρίων καθώς κι η ατμόσφαιρα εποχής του καφενείου ενέπνευσε τον σκηνοθέτη Θόδωρο Αγγελόπουλο που γύρισε όχι μία αλλά επτά ταινίες στη Φλώρινα, όπως τα «Ταξίδι στα Κύθηρα», «Τοπίο στην ομίχλη», «Μελισσοκόμος», «Μετέωρο βλέμμα του πελαργού», «Το Βλέμμα του Οδυσσέα», «Αιωνιότητα και μια μέρα», «το Λιβάδι που δακρύζει» ενώ το «Διεθνές» έγινε το σήμα κατατεθέν για τον Μαρτσέλο Μαστρογιάννι, την Ζαν Μορό, τον Χάρβεϊ Καϊτελ, τον Μάνο Κατράκη και πολλούς άλλους.
«Με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο γνωριστήκαμε στα γυρίσματα της ταινίας «Ταξίδι στα Κύθηρα» που έγιναν έξω από το χώρο του καφενείου. Σε μια ανάπαυλα των γυρισμάτων ήρθε για τον καθιερωμένο καφέ και τότε μου είπε: «θα ξανάρθω στο καφενείο σου για να κάνουμε τις επόμενες ταινίες» λέει ο κ. Βελιάμης.
«Με την παρουσία του Θόδωρου Αγγελόπουλου το μαγαζί μας εξελίχθηκε, άλλαξαν πολλά στο συγκεκριμένο χώρο διότι ακούστηκε σε όλη την Ελλάδα. Ακόμη και σήμερα πολλοί άνθρωποι έρχονται για να δουν τον χώρο που γυρίστηκαν οι ταινίες του, να αισθανθούν την εποχή των γυρισμάτων» αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Βελιάμης. Στην ερώτηση ποιες ήταν οι εντυπώσεις του από τους ηθοποιούς, πως ήταν για παράδειγμα ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννι που συμμετείχε σε δύο ταινίες που γυρίστηκαν στην Φλώρινα, απαντά: «τον θυμάμαι περισσότερο στο ‘Μετέωρο βήμα του πελαργού’. Το τροχόσπιτό του ήταν 30 μετρα από το καφενείο όπου αποσυρόταν για ξεκούραση. Απόμακρος και σιωπηλός δεν είχαμε πολλά – πολλά. Αλλά με εκείνον που περάσαμε ωραία ήταν ο Χάρβεϊ Καϊτέλ. Απίθανος τύπος. Του άρεσε το κονιάκ κι επειδή μιλούσα αγγλικά, με ρωτούσε για την ζωή μου στον Καναδά, πώς μου φάνηκαν εκεί οι άνθρωποι κι εάν πέρασα καλά». Ο Γιώργος θυμάται ότι κάποια Πρωτοχρονιά εν μέσω γυρισμάτων ο Θόδωρος Αγγελόπουλος έκοψε τη βασιλόπιτα στο καφενείο του με όλο το συνεργείο και τους ηθοποιούς παρόντες, λέγοντας ότι το «Διεθνές» έχει γίνει το δεύτερο σπίτι του.
