Σε μια σημαντική απόφαση για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας κήρυξε μνημείο τη συλλογή φωτογραφιών Τ. de Craene / H. Heuer που συνδέεται με την εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, κατά την περίοδο της ναζιστικής Κατοχής στη χώρα. Η κήρυξη έγινε κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας του υλικού ως τεκμήριο της περιόδου και της προπαγανδιστικής χρήσης της φωτογραφίας από τους μηχανισμούς Κατοχής.
Οι φωτογραφίες που προκάλεσαν συζήτηση
Οι φωτογραφίες ήρθαν στη δημοσιότητα όταν εμφανίστηκαν το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου στον ιστότοπο δημοπρασιών e-bay.de, με φερόμενο ιδιοκτήτη τον Βέλγο συλλέκτη αναμνηστικών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Tim de Craene, μέσω της εταιρείας του Crain’s Militaria. Η δημοσιοποίηση του υλικού – και ειδικά 12 από αυτές που απεικόνιζαν Έλληνες πριν από την εκτέλεσή τους – δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον και αντιδράσεις στην Ελλάδα.
Ο ίδιος ο συλλέκτης απέσυρε τις 12 φωτογραφίες από τη δημοπρασία τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου, μετά το ενδιαφέρον και την ευαισθησία που προκάλεσαν – ωστόσο, το σύνολο της συλλογής παραμένει προς πώληση.
Το ιστορικό της εκτέλεσης
Η μαζική εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων θεωρείται ένα από τα πιο τραγικά επεισόδια της ναζιστικής Κατοχής στην Ελλάδα: τα θύματα μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου και εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944, ως αντίποινα για ενέργειες αντιστασιακών – γεγονός που έχει καταγραφεί στις ελληνικές ιστορικές πηγές ως σύμβολο θυσίας και αντίστασης.
Σύμφωνα με αναλύσεις του κοινού φωτογραφικού αρχείου, μια σειρά εικόνων δείχνει άνδρες να οδηγούνται στο χώρο της εκτέλεσης και να στέκονται σε σχηματισμό μπροστά από τον τοίχο, στιγμές πριν από τη θυσία τους. Θεωρείται ότι αυτά τα στιγμιότυπα προσφέρουν για πρώτη φορά οπτική τεκμηρίωση του γεγονότος που έως σήμερα δεν είχε φωτογραφικά ντοκουμέντα.
Ιστορική και πολιτιστική αξία
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, σχολίασε ότι οι φωτογραφίες είναι εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς δίνουν «πρόσωπο» στις μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό των θυμάτων λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους, καθιστώντας το υλικό ανεκτίμητο για τη συλλογική μνήμη.
Παράλληλα, η απόφαση να κηρυχθούν μνημείο δίνει νομική βάση στο ελληνικό κράτος για να διεκδικήσει επίσημα την απόκτηση της συλλογής, ώστε οι φωτογραφίες να διαφυλαχθούν και να ενταχθούν σε αρχεία ή μουσεία που θα υπηρετούν την ιστορική έρευνα και τη δημόσια γνώση.
Προοπτικές και επόμενα βήματα
Ειδικοί από την αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς πρόκειται να μεταβούν στην έδρα του συλλέκτη στο Έβεργκεμ του Βελγίου για να εξετάσουν από κοντά τη συλλογή και να διαπιστώσουν την κατάσταση και την αυθεντικότητά της. Η κήρυξη ως μνημείου ανοίγει πλέον τον δρόμο για διαπραγματεύσεις ώστε οι φωτογραφίες να περιέλθουν στην κατοχή του ελληνικού δημοσίου και να διατηρηθούν για τις επόμενες γενιές.
*Φωτογραφίες ΑΠΕ-ΜΠΕ – Ebay.de
Δείτε επίσης:
- Όταν το «Έλληνες» γίνεται δευτερεύον…
- Καισαριανή: Διεκόπη στο ebay η δημοπρασία των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων
