Η επιδίωξη μιας αυστηρής ουδετερότητας από την πλευρά της Τουρκίας στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν αποδεικνύεται, σύμφωνα με ανάλυση της Asli Aydıntaşbaş στο Foreign Affairs, μια στρατηγική με επικίνδυνα αποτελέσματα. Αν και η Άγκυρα επιχειρεί να αναβιώσει την επιτυχημένη πρακτική ισορροπιών που εφάρμοσε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η σύγχρονη πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Η Τουρκία, παρότι επιδιώκει πρωταγωνιστικό ρόλο, στερείται επί του παρόντος της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος που απαιτείται για να διαμορφώσει τις εξελίξεις προς όφελός της. Η αδυναμία αυτή αναδείχθηκε περίτρανα από το 2019 με την αγορά των ρωσικών S-400, η οποία προκάλεσε κυρώσεις και αποκλεισμούς από προγράμματα του ΝΑΤΟ, αφήνοντας τη χώρα με κενά στην αεράμυνα. Το γεγονός ότι τον Μάρτιο του 2026 το ΝΑΤΟ αναγκάστηκε να αναχαιτίσει ιρανικούς πυραύλους που κατευθύνονταν προς τουρκικό έδαφος, αντί να το πράξουν τα ίδια τα τουρκικά συστήματα, υπογραμμίζει την αυξημένη τρωτότητα της χώρας.
Ιστορικές ισορροπίες και γεωπολιτική περικύκλωση
Η σχέση Τουρκίας και Ιράν παραμένει μια περίπλοκη δυναμική «εχθρών-φίλων» που μετρά αιώνες, βασισμένη στην αμοιβαία δυσπιστία αλλά και στην αποφυγή άμεσης σύγκρουσης. Παρά τις αντικρουόμενες θέσεις τους σε Ιράκ, Συρία και Νότιο Καύκασο, η Άγκυρα δεν επιθυμεί την κατάρρευση του ιρανικού κράτους, φοβούμενη ότι μια τέτοια εξέλιξη θα πυροδοτούσε ανεξέλεγκτα κύματα προσφύγων και αυτονομιστικές τάσεις που θα αποσταθεροποιούσαν την περιοχή.
Ταυτόχρονα, η ραγδαία ενίσχυση του Ισραήλ ως περιφερειακής υπερδύναμης, μετά τις επιχειρήσεις του στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία, προκαλεί στην Άγκυρα το αίσθημα της περικύκλωσης. Επιπλέον, το εύθραυστο μέλλον της ειρηνευτικής διαδικασίας με τους Κούρδους, η οποία είχε αναπτερώσει τις ελπίδες για εκτόνωση το 2025, απειλείται πλέον από τις νέες εντάσεις και τις αβέβαιες αμερικανικές κινήσεις στην περιοχή.
Προς μια προληπτική στρατηγική αναβάθμισης
Η ανάλυση καθιστά σαφές ότι η παθητική ουδετερότητα δεν αποτελεί πλέον ασφαλή επιλογή για την Τουρκία. Προκειμένου να εξέλθει ισχυρότερη από την περιφερειακή κρίση, η Άγκυρα καλείται να υιοθετήσει μια πολυεπίπεδη προληπτική ατζέντα. Αυτή περιλαμβάνει την αποφασιστική προώθηση της ειρήνης με τους Κούρδους, μέσω τολμηρών κινήσεων όπως η νομοθεσία αμνηστίας και η αποκέντρωση εξουσίας, καθώς και τη σταθεροποίηση των συνόρων της μέσω της συνεργασίας για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους και της ενσωμάτωσης των Κούρδων της Συρίας σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Aydıntaşbaş κρίνεται επιβεβλημένη η έναρξη διαλόγου με το Ισραήλ για την αποφυγή συγκρούσεων, η οικονομική σύνδεση με γειτονικές χώρες μέσω του «Μεσαίου Διαδρόμου» και η επίλυση των τριβών με τις ΗΠΑ σχετικά με τις κυρώσεις. Η Τουρκία, σε αυτή την κρίσιμη ιστορική καμπή, καλείται να μετατρέψει τον κίνδυνο της αναστάτωσης σε μια ευκαιρία για εσωτερική συνοχή και διπλωματική ενίσχυση, αποφεύγοντας την παγίδα μιας απομονωμένης αδράνειας, εκτιμά η αρθρογράφος.
Δείτε επίσης:
- FDD: Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία υπονομεύει τα αμερικανικά συμφέροντα
- Φιντάν: «Το Ισραήλ αποτελεί άμεση απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια»
