Το Εφετείο του Παρισιού ενίσχυσε τη νομική θέση του Ιράκ στη μακροχρόνια διαμάχη του με την Τουρκία. Η Άγκυρα επιχείρησε να ακυρώσει εν μέρει την απόφαση που είχε εκδώσει το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο το 2023 υπέρ της ιρακινής κυβέρνησης, σχετικά με την παράνομη μεταφορά ιρακινού κουρδικού πετρελαίου μέσω του δικτύου αγωγών. Στις 10 Μαρτίου 2026, το γαλλικό δικαστήριο απέρριψε την τουρκική αίτηση, αν και η σχετική ετυμηγορία δημοσιοποιήθηκε μόλις στις 13 Ιουλίου.
Παρά τη δικαστική αυτή ήττα, η Τουρκία δεν έχει καταβάλει ακόμη στη Βαγδάτη την επιδικασθείσα αποζημίωση ύψους 1,47 δισεκατομμυρίου δολαρίων, με τις δύο πλευρές να βρίσκονται πλέον σε έντονη διαμάχη για τους τόκους.
Η δικαστική διαμάχη ξεκίνησε το 2014, όταν το Ιράκ προσέφυγε στη διαιτησία αφότου η Τουρκία επέτρεψε την πρόσβαση στον αγωγό Ceyhan στην Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν, χωρίς τη συναίνεση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Οι διμερείς συμφωνίες ορίζουν ρητά ότι απαιτείται έγκριση από το ιρακινό Υπουργείο Πετρελαίου για οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια αφορά την αποθήκευση, μεταφορά και φόρτωση του ιρακινού αργού. Το διαιτητικό όργανο έκρινε ότι η Άγκυρα παραβίασε τη συμφωνία κατά τα έτη 2014 και 2018, επιδικάζοντας αποζημίωση στο Ιράκ, ενώ παράλληλα έκανε δεκτές ορισμένες τουρκικές ανταπαιτήσεις για τέλη μεταφοράς.
Η γεωπολιτική σημασία της απόφασης και το αδιέξοδο των πληρωμών
Σύμφωνα με το Middle East Forum, ετυμηγορία δεν έχει μόνο οικονομικό αποτύπωμα, αλλά καθιστά σαφές ότι η Τουρκία οφείλει να σέβεται τη δικαιοδοσία της Βαγδάτης επί των αγωγών, περιορίζοντας την τακτική της να παρακάμπτει το κεντρικό κράτος μέσω στενών επαφών με την κυβερνώσα οικογένεια Μπαρζανί του ιρακινού Κουρδιστάν. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να καταβάλει άμεσα και πλήρως το ποσό. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι τόκοι επί των δικών της βεβαιωμένων αξιώσεων αλλοιώνουν τον τελικό υπολογισμό, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι μπορεί να εμφανίζεται ακόμη και ως πιστωτής.
Από την πλευρά του, το Ιράκ απορρίπτει τους ισχυρισμούς αυτούς και έχει προσφύγει στο Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια, αιτούμενο την επιβεβαίωση της απόφασης του Παρισιού. Παρότι η Σύμβαση της Νέας Υόρκης υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να αναγνωρίζουν ξένες διαιτητικές αποφάσεις, η είσπραξη των κεφαλαίων αντιμετωπίζει νομικά εμπόδια. Για να προχωρήσει η αναγκαστική εκτέλεση, η Βαγδάτη πρέπει να εντοπίσει τουρκικά περιουσιακά στοιχεία στη σχετική δικαιοδοσία που δεν καλύπτονται από τους κανόνες ετεροδικίας και κυριαρχικής ασυλίας.
Οι διαπραγματεύσεις, η διαχείριση των εσόδων και η επανέναρξη των ροών
Αυτή η νομική περιπλοκότητα παρέχει στην Άγκυρα το περιθώριο να καθυστερεί τις πληρωμές, επιδιώκοντας έναν πολιτικό συμβιβασμό. Αντί για εφάπαξ καταβολή, μια τελική διευθέτηση ενδέχεται να περιλαμβάνει σταδιακές δόσεις, συμψηφισμούς, αναθεωρημένα τιμολόγια διαμετακόμισης ή ευρύτερες παραχωρήσεις στον τομέα των υποδομών. Την ίδια στιγμή, για να αντιμετωπιστούν ανησυχίες περί διαφθοράς, η Βαγδάτη μελετά την απευθείας κατάθεση των εν λόγω κεφαλαίων στον ομοσπονδιακό λογαριασμό του θησαυροφυλακίου, με παράλληλη διενέργεια ανεξάρτητου ελέγχου.
Ο πρωθυπουργός Αλί αλ-Ζαΐντι δεν προτίθεται να παραιτηθεί από την αποζημίωση, αλλά ενδέχεται να υιοθετήσει μια ήπια τακτική επιβολής για να μην διαταράξει τις διμερείς σχέσεις. Η Τουρκία παραμένει ζωτικός εμπορικός εταίρος και πύλη πρόσβασης του Ιράκ στη Μεσόγειο, ενώ η Βαγδάτη επιζητεί τουρκικές επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού.
Παρά τη δικαστική διαμάχη, η λειτουργία του αγωγού δεν έχει ανασταλεί. Τον Σεπτέμβριο του 2025, οι εξαγωγές αργού από το Κουρδιστάν επανεκκίνησαν κατόπιν συμφωνίας Βαγδάτης, Ερμπίλ και διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών, θέτοντας τις πωλήσεις υπό τον έλεγχο του ιρακινού κρατικού φορέα SOMO. Μέχρι τον Απρίλιο του 2026, η ροή ανερχόταν στα 177.000 βαρέλια ημερησίως, μικρό τμήμα της συνολικής χωρητικότητας των 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών, ενώ το Ιράκ εξασφάλισε 12μηνη παράταση της συμφωνίας πριν τη λήξη της στις 27 Ιουλίου 2026.
Η δικαστική νίκη του Παρισιού μετατοπίζει την ισορροπία δυνάμεων προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, καθιστώντας σαφές στο Ερμπίλ ότι καμία εξαγωγή δεν μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκριση της Βαγδάτης.
Δείτε επίσης:
- Αγωγός Κιρκούκ–Μπανίγιας: Το αμερικανικό σχέδιο παράκαμψης του Ορμούζ
- ΗΠΑ, Ιράκ και Συρία σχεδιάζουν αγωγό πετρελαίου για παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ
- Ο Τραμπ αίρει τον χαρακτηρισμό της Συρίας ως κράτος-χορηγό της τρομοκρατίας
- Έφοδος-σοκ στο Ιράκ: Συλλήψεις υπουργού και πολιτικών στην «Πράσινη Ζώνη» της Βαγδάτης
