Την ώρα που η διπλωματική σκακιέρα μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας επαναφέρει το ακανθώδες ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, ο γνωστός Τούρκος αναλυτής και διεθνολόγος, Αϊντίν Σεζέρ, επαναφέρει μια πρόταση που στοχεύει στην «παράκαμψη» του νομικού αδιεξόδου μέσω της οικονομικής οδού συνεκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων.
Σε άρθρο του στην ιστοσελίδα Medya Günlüğü, ο Σεζέρ υποστηρίζει ότι η εμμονή στην οριστική χάραξη συνόρων λειτουργεί ως τροχοπέδη για την ενεργειακή ανάπτυξη, προτείνοντας το γνωστό μοντέλο των «Κοινών Ζωνών Ανάπτυξης» (Joint Development Zones) στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το «κόστος» της νομικής αβεβαιότητας
Σύμφωνα με τον Τούρκο αναλυτή, η παρατεταμένη αντιπαράθεση για την υφαλοκρηπίδα δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου. Αυτή η «γκρίζα ζώνη» δικαιοδοσιών λειτουργεί αποτρεπτικά για τους διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς, οι οποίοι αποφεύγουν να επενδύσουν δισεκατομμύρια σε γεωτρήσεις όσο εκκρεμούν οι εδαφικές διαφορές.
Από τον Ετζεβίτ στο «Πνεύμα του Νταβός»
Ο Σεζέρ δεν πρωτοτυπεί τυχαία, αλλά πατά πάνω σε ιστορικά προηγούμενα:
1974: Τις προτάσεις Μπουλέντ Ετζεβίτ για κοινή δράση στο Αιγαίο προτού επιλυθούν τα κυριαρχικά ζητήματα.
1976: Τη Συμφωνία της Βέρνης, που οδήγησε στο «μορατόριουμ» ερευνών.
Τέλη ’80: Την ιστορική προσέγγιση Ανδρέα Παπανδρέου και Τουργκούτ Οζάλ, όπου η οικονομική συνεργασία τέθηκε ως προτεραιότητα απέναντι στις πολιτικές διαφωνίες (αποσιωπώντας το mea culpa του Έλληνα Πρωθυπουργού όταν κατάλαβε ότι η επεκτατική πολιτική της Τουρκίας δεν αλλάζει).
Το μοντέλο της «κοινής ανάπτυξης»
Η πρόταση Σεζέρ βασίζεται σε μια παραδοχή: τη δημιουργία ζωνών συνεκμετάλλευσης όπου Ελλάδα, Τουρκία (και ενδεχομένως η Κύπρος υπό διεθνή εποπτεία) θα συμπράττουν ενεργειακά χωρίς να παραιτούνται από τις νομικές τους διεκδικήσεις.
Το προτεινόμενο σχήμα περιλαμβάνει:
–Σύμπραξη των κρατικών εταιρειών ενέργειας των δύο χωρών.
–Συμμετοχή ενός μεγάλου διεθνούς ενεργειακού ομίλου για εξασφάλιση κεφαλαίων.
–Λειτουργική ουδετερότητα και διεθνή εγγύηση (π.χ. από την Ε.Ε.).
«Η ειρήνη περνά από το ταμείο»
Για τον Σεζέρ, η οικονομική διασύνδεση δεν είναι απλώς ένας τρόπος εξόρυξης φυσικού αερίου, αλλά ένα εργαλείο σταθερότητας. «Η ειρήνη είναι βιώσιμη όταν συνοδεύεται από οικονομικό όφελος», σημειώνει χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι τα κοινά κέρδη θα αποτελέσουν το ισχυρότερο κίνητρο για τη μείωση της στρατιωτικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ποιος είναι ο Αϊντίν Σεζέρ
Ο Αϊντίν Σεζέρ αποτελεί μια από τις πιο γνωστές φωνές στην Τουρκία, προβάλλοντας «μετριοπαθές» προφίλ, με βαθιά γνώση των ρωσοτουρκικών σχέσεων και της ενεργειακής γεωπολιτικής. Η συχνή παρουσία του στα διεθνή μέσα και η συμμετοχή του σε δημόσιες συζητήσεις στην Ελλάδα τον διαφημίζουν ως έναν αναλυτή που επιδιώκει να γεφυρώσει το χάσμα μέσω της «Realpolitik».
Τι δεν λέει ο Σεζέρ
Η ιδέα του Σεζέρ δεν είναι καινούρια ούτε πρωτότυπη. Αποτελεί εδώ και δεκαετίες την επιδίωξη ενεργειακών κολοσσών και διεθνών παραγόντων, που δεν ενδιαφέρονται για εθνικές κυριαρχίες αλλά για οικονομικά οφέλη από τις εξορύξεις. Με την ιδέα μάλιστα φλερτάρουν πολλοί Έλληνες πολιτικοί.
Αυτό που δεν λέει ο Τούρκος αναλυτής είναι ότι μια εξίσωση υπό τα δεδομένα που προτείνει, καταλήγει να φέρνει την Άγκυρα σαφώς κερδισμένη, αφού η δική της ΑΟΖ στην περιοχή είναι περιορισμένη και δεν περιλαμβάνει το εύρος των οικοπέδων με επιβεβαιωμένα σημαντικά κοιτάσματα που περιλαμβάνει η ελληνική και η κυπριακή ΑΟΖ.
Επιπλέον, όσο αντικειμενική κι αν θέλει να παρουσιαστεί αυτή η θέση, έχει εκφραστεί επισήμως από την τουρκική εξωτερική πολιτική, με τον Χακάν Φιντάν να καλεί την Ελλάδα να μοιραστεί με την Τουρκία τα έσοδα από τα κοιτάσματα. Είναι η λογική του «νταβατζή» της περιοχής, που υπό την απειλή της στρατιωτικής βίας, προσφέρει «ειρήνη» μόνο αν μοιραστείς μαζί του όσα σου ανήκουν.
Δείτε επίσης:
- Περίεργες δηλώσεις Ερντογάν περί «σύγκλισης» στο πλαίσιο διαλόγου για Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο
- Τουρκία: Έντονη πολιτική αντιπαράθεση για πιο επιθετική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο
- Λιβύη: «Απόβαση» της τουρκικής TPAO με άδεια ερευνών σε περιοχές του Τουρκολιβυκού μνημονίου
