Σε μια κίνηση που απειλεί να μεταμορφώσει ριζικά το τοπίο της ελευθερίας του λόγου στην Τουρκία, η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο που επιβάλλει την υποχρεωτική επαλήθευση ταυτότητας για όλους τους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Nordic Miror, που υπογράφει η Λεβέντ Κενέζ, η πρωτοβουλία αυτή, η οποία ουσιαστικά καταργεί τη δυνατότητα ανώνυμης περιήγησης και ανάρτησης, έρχεται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πόλωσης και θεωρείται από την αντιπολίτευση ως ένα όπλο ελέγχου του διαλόγου ενόψει μελλοντικών εκλογικών αναμετρήσεων.
«Πρόσωπο με πρόσωπο» με το κράτος: Οι δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης
Ο νεοδιορισμένος υπουργός Δικαιοσύνης, Ακίν Γκιουρλέκ, επιβεβαίωσε την έναρξη των νομοπαρασκευαστικών διαδικασιών κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στο κρατικό δίκτυο A Haber. Ο Γκιουρλέκ ήταν σαφής: «Η ταυτότητα οποιουδήποτε σχολιάζει ή αναρτά στο διαδίκτυο πρέπει να είναι γνωστή». Σύμφωνα με τον υπουργό, το νέο πλαίσιο θα απαγορεύει τη χρήση «ψεύτικων» (fake) ή ανώνυμων λογαριασμών, απαιτώντας από τις πλατφόρμες να ταυτοποιούν πλήρως τους κατόχους τους.
Οι βασικοί πυλώνες της νομοθεσίας
Επίσημα, η Άγκυρα επικαλείται την ανάγκη καταπολέμησης της παραπληροφόρησης (fake news) και της διαδικτυακής κακοποίησης. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες της πρότασης αποκαλύπτουν έναν εξαιρετικά παρεμβατικό μηχανισμό:
Υποχρεωτική ταυτοποίηση: Σύνδεση των λογαριασμών με αριθμούς εθνικής ταυτότητας ή κινητών τηλεφώνων.
Αυστηροί περιορισμοί για ανηλίκους: Καθολική απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών και χρήση βιομετρικών δεδομένων για τον έλεγχο χρηστών κάτω των 18 ετών σε πλατφόρμες στοιχηματισμού και κοινωνικής δικτύωσης.
Εξπρές διαγραφή περιεχομένου: Δυνατότητα στις αρχές να αφαιρούν «παράνομο» περιεχόμενο άμεσα, παρακάμπτοντας τις μέχρι τώρα χρονοβόρες δικαστικές οδούς.
Η ανωνυμία ως «καταφύγιο» και η στρατηγική του MHP
Για πολλούς Τούρκους πολίτες, οι ανώνυμοι λογαριασμοί αποτελούσαν μέχρι σήμερα το μοναδικό ασφαλές κανάλι για την άσκηση κριτικής στην κυβέρνηση, δεδομένου του κλίματος διώξεων που επικρατεί. Η αντιπολίτευση υπενθυμίζει πρόσφατα περιστατικά όπου απλοί πολίτες συνελήφθησαν μετά από δηλώσεις τους σε «συνεντεύξεις του δρόμου», υποστηρίζοντας ότι η άρση της ανωνυμίας θα οδηγήσει σε αυτολογοκρισία και μαζικές διώξεις.
Στην ίδια γραμμή κινείται και ο κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, το εθνικιστικό κόμμα των Γκρίζων Λύκων MHP, το οποίο προτείνει ακόμα πιο σκληρά μέτρα: τη σταδιακή μείωση του εύρους ζώνης (bandwidth throttling) για όσες διεθνείς πλατφόρμες (X, Meta, Google) αρνηθούν να συμμορφωθούν, καθιστώντας τες πρακτικά μη προσβάσιμες εντός της Τουρκίας.
Τεχνικά διλήμματα και η «διπλή δομή» του διαδικτύου
Η εφαρμογή ενός τέτοιου νόμου αποτελεί τεχνικό εφιάλτη. Οι διεθνείς κολοσσοί της τεχνολογίας λειτουργούν με παγκόσμια πρωτόκολλα και η επιβολή εθνικών κανόνων ταυτοποίησης ενδέχεται να δημιουργήσει μια «ψηφιακή διχοτόμηση»:
Εγχώριοι χρήστες: Πλήρως ταυτοποιημένοι και υπό διαρκή επιτήρηση.
Λογαριασμοί εξωτερικού: Ανώνυμοι και εκτός δικαιοδοσίας της Άγκυρας, οι οποίοι ενδέχεται να αποκτήσουν ακόμα μεγαλύτερη επιρροή, οδηγώντας τους Τούρκους χρήστες στη χρήση VPN ή άλλων μέσων παράκαμψης.
Διεθνής κατακραυγή και το παράδειγμα του ΟΗΕ
Η κίνηση της Τουρκίας έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Με ψήφισμά του το 2023, ο ΟΗΕ αναγνώρισε την ανωνυμία ως θεμελιώδες μέρος των ψηφιακών ελευθεριών. Η Νότια Κορέα απέρριψε παρόμοιο μέτρο το 2012 ως αντισυνταγματικό, ενώ η Κίνα παραμένει το κύριο παράδειγμα χώρας που επιβάλλει πλήρη έλεγχο ταυτότητας, λειτουργώντας όμως σε ένα καθεστώς ολοκληρωτικής λογοκρισίας.
Η Τουρκία στην κορυφή της ψηφιακής καταστολής
Τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για την κατεύθυνση που έχει λάβει η χώρα. Από το 2007, η Τουρκία έχει αποκλείσει περισσότερους από 1,26 εκατομμύρια ιστότοπους. Μόνο στις αρχές του 2025, οι αρχές μπλόκαραν την πρόσβαση σε πάνω από 27.000 λογαριασμούς κοινωνικών μέσων. Η μετάβαση από τον αποκλεισμό σελίδων στην πλήρη ταυτοποίηση των χρηστών σηματοδοτεί την κορύφωση μιας παρεμβατικής πολιτικής που τοποθετεί την Τουρκία μεταξύ των πιο περιοριστικών ψηφιακών περιβαλλόντων παγκοσμίως.
Πηγή φωτογραφίας: Nordic Miror
Δείτε επίσης:
- Από τη φυλακή ο Ιμάμογλου προκαλεί τον Ερντογάν – «Εκλογές τώρα»
- Έτσουξε την Τουρκία το ψήφισμα – καταδίκη του Ευρωκοινοβουλίου
- Χρυσανθόπουλος: Προσφέραμε στην Τουρκία μια πολύτιμη «έξωθεν καλή μαρτυρία»
