Κουρδικές ένοπλες οργανώσεις με έδρα το ιρακινό Κουρδιστάν έχουν έρθει σε επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το ενδεχόμενο επιθέσεων εναντίον ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας στο δυτικό Ιράν, σύμφωνα με πηγές, την ώρα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν τη στρατιωτική τους εκστρατεία κατά της Τεχεράνης.
Οι Κούρδοι αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους λαούς χωρίς κράτος στον κόσμο, αποτέλεσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων που ακολούθησαν την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ού αιώνα.
Από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στα σύγχρονα σύνορα
Σύμφωνα με το αφιέρωμα του Reuters, ο κουρδικός εθνικισμός εμφανίστηκε ήδη από τη δεκαετία του 1890, όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν σε παρακμή. Η Συνθήκη των Σεβρών το 1920 προέβλεπε τη δημιουργία ανεξάρτητου κουρδικού κράτους μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ωστόσο, η συμφωνία κατέρρευσε όταν ο ηγέτης της Τουρκίας Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ επικράτησε στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Η Συνθήκη της Λωζάννης, που επικυρώθηκε το 1924, διένειμε τις κουρδικές περιοχές μεταξύ νέων κρατών της Μέσης Ανατολής.
Σήμερα οι Κούρδοι ζουν κυρίως σε ορεινές περιοχές που εκτείνονται στα σύνορα της Αρμενία, του Ιράκ, του Ιράν, της Συρία και της Τουρκία. Η γλώσσα τους συγγενεύει με τα περσικά, ενώ οι περισσότεροι είναι σουνίτες μουσουλμάνοι.
Οι Κούρδοι στη Συρία
Στη Συρία οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού. Κατά τη διακυβέρνηση του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, το μπααθικό καθεστώς αφαίρεσε από χιλιάδες Κούρδους την υπηκοότητα, απαγόρευσε τη γλώσσα τους και περιόρισε την πολιτική τους δραστηριότητα.
Μετά την έναρξη του εμφυλίου πολέμου το 2011, το κουρδικό κόμμα PYD και η πολιτοφυλακή YPG εγκαθίδρυσαν αυτοδιοίκηση σε περιοχές του βόρειου τμήματος της χώρας. Η επιρροή τους ενισχύθηκε καθώς οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις συνεργάστηκαν με τις ΗΠΑ στον αγώνα κατά του Ισλαμικό Κράτος.
Μετά την ανατροπή του Άσαντ το 2024 από ισλαμιστές αντάρτες υπό τον Τζολάνι, οι κουρδικές οργανώσεις επιδιώκουν να διατηρήσουν την αυτονομία τους, ανησυχώντας ότι η νέα ηγεσία στη Δαμασκό θα επιχειρήσει να ελέγξει πλήρως το κράτος.
Η κουρδική σύγκρουση στην Τουρκία
Στην Τουρκία, όπου οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού, η οργάνωση PKK ξεκίνησε ένοπλη εξέγερση το 1984, αρχικά επιδιώκοντας ανεξαρτησία και αργότερα αυτονομία και περισσότερα δικαιώματα. Η σύγκρουση έχει προκαλέσει περισσότερους από 40.000 θανάτους.
Ο ηγέτης της οργάνωσης Αμπντουλάχ Οτσαλάν συνελήφθη το 1999 και παραμένει φυλακισμένος. Στις αρχές του 2025 η Άγκυρα ξεκίνησε νέα ειρηνευτική διαδικασία με το PKK, αν και η πρόοδος έχει επιβραδυνθεί.
Η κουρδική αυτονομία στο Ιράκ
Στο Ιράκ, οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 15-20% του πληθυσμού και κατοικούν κυρίως στο βόρειο τμήμα της χώρας, γνωστό ως Κουρδιστάν του Ιράκ. Τη δεκαετία του 1980 το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν εξαπέλυσε εκστρατεία καταστολής με χημικά όπλα και μαζικές εκτοπίσεις.
Μετά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991 και την αμερικανική εισβολή το 2003, το ιρακινό Κουρδιστάν απέκτησε ευρεία αυτονομία, με δική του περιφερειακή κυβέρνηση και μερίδιο από τα έσοδα του πετρελαίου.
Το 2017 οι Κούρδοι του Ιράκ πραγματοποίησαν δημοψήφισμα για ανεξαρτησία, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από τη Βαγδάτη και γειτονικές χώρες. Η κεντρική κυβέρνηση ανέκτησε τον έλεγχο περιοχών όπως η πετρελαιοπαραγωγός πόλη Κιρκούκ.
Οι Κούρδοι στο Ιράν
Στο Ιράν, οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι υφίστανται διακρίσεις από το θεοκρατικό καθεστώς, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται.
Τρεις βασικές κουρδικές αυτονομιστικές οργανώσεις δραστηριοποιούνται από βάσεις στο ιρακινό Κουρδιστάν. Οι κουρδικές περιοχές του Ιράν αποτέλεσαν επίκεντρο έντασης μετά τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2025 και κορυφώθηκαν τον Ιανουάριο του 2026, με χιλιάδες νεκρούς.
Οι ίδιες περιοχές είχαν βρεθεί στο επίκεντρο και των διαδηλώσεων του 2022, που πυροδοτήθηκαν από τον θάνατο μιας Ιρανοκουρδικής γυναίκας υπό κράτηση, γεγονός που είχε προκαλέσει μαζικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Δείτε επίσης:
- Associated Press: Κουρδικές δυνάμεις του Ιράκ ετοιμάζονται να εισβάλουν στο Ιράν
- Υπουργός Άμυνας Βρετανίας: «Η από μακρού φιλία με την Κύπρο παραμένει σταθερή απέναντι στις ιρανικές απειλές»
- Πάνω από 120 ώρες χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο το Ιράν
