Η γεωπολιτική σκακιέρα στη Μέση Ανατολή αλλάζει με ταχύτητα, και ένα φαινομενικά «τεχνικό» έργο υποδομών φαίνεται να αποκτά βαριά στρατηγική σημασία. Η σχεδιαζόμενη αναβίωση του ιστορικού Σιδηροδρόμου Χετζάζ επαναφέρει στο προσκήνιο έναν παλιό άξονα ισχύος, που ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στην περιοχή.
Στις αρχές Απριλίου, Τουρκία, Συρία και Ιορδανία υπέγραψαν τριμερές Μνημόνιο Συνεργασίας στον τομέα των μεταφορών, επιβεβαιώνοντας την πρόθεσή τους να επαναφέρουν σε λειτουργία τον σιδηρόδρομο που κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο συνέδεε την Κωνσταντινούπολη με τη Μεδίνα και τη Μέκκα. Ένα έργο που κατέρρευσε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιστρέφει τώρα ως πιθανός καταλύτης γεωπολιτικών εξελίξεων.
Σύμφωνα με ανάλυση του γεωπολιτικού αναλυτή Andrew Korybko που δημοσιεύτηκε στο Echedoros.blog, η αναβίωση του σιδηροδρόμου δεν είναι απλώς ένα έργο μεταφορών, αλλά ένα εργαλείο επέκτασης επιρροής της Τουρκίας. Μέσω αυτού, η Άγκυρα θα μπορούσε να αποκτήσει ισχυρή οικονομική παρουσία που θα εκτείνεται έως τον Κόλπο της Άκαμπα, φτάνοντας ουσιαστικά «δίπλα» στο Εϊλάτ – τη μοναδική δίοδο του Ισραήλ προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 και η επακόλουθη ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία έχουν ήδη προκαλέσει έντονη ανησυχία στο Ισραήλ. Από την οπτική της ασφάλειας, κάθε περαιτέρω διείσδυση της Τουρκίας στην περιοχή εκλαμβάνεται ως δυνητική απειλή.
Την ίδια στιγμή, οι ισορροπίες εντός της Συρίας μεταβάλλονται. Με τη συρρίκνωση άλλων συμμάχων, οι Δρούζοι παραμένουν από τους τελευταίους τοπικούς παράγοντες που διατηρούν δίαυλο με το Ισραήλ. Ωστόσο, η ιδιαίτερη θρησκευτική σημασία του σιδηροδρόμου για τον μουσουλμανικό κόσμο καθιστά δύσκολη οποιαδήποτε προσπάθεια παρεμπόδισης του έργου μέσω τοπικών συμμαχιών.
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η στάση της Ιορδανίας. Αν και παραδοσιακά διατηρεί σχέσεις με το Ισραήλ, οι εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και τα σενάρια μετακίνησης πληθυσμών ενδέχεται να ωθήσουν το Αμμάν σε αναθεώρηση της στρατηγικής του. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η σύσφιξη σχέσεων με την Τουρκία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην ισραηλινή επιρροή.
Παράλληλα, συζητήσεις για μια ευρύτερη περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας – ακόμη και για ένα ενδεχόμενο «Ισλαμικό ΝΑΤΟ» με τη συμμετοχή χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Αίγυπτος – ενισχύουν το αίσθημα περικύκλωσης που διαμορφώνεται στο Τελ Αβίβ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Σιδηρόδρομος Χετζάζ αποκτά διπλό ρόλο: όχι μόνο ως εμπορικός διάδρομος, αλλά και ως πιθανός άξονας στρατηγικής και –έμμεσα– στρατιωτικής διασύνδεσης. Ακόμη κι αν δεν λάβει άμεσα στρατιωτική διάσταση, η οικονομική και γεωπολιτική του σημασία αρκεί για να εντείνει τον ανταγωνισμό Τουρκίας–Ισραήλ.
Το βέβαιο είναι ότι η αναβίωση ενός ιστορικού έργου μετατρέπεται σε πεδίο σύγχρονης αντιπαράθεσης, με την επόμενη φάση να ενδέχεται να εκτυλιχθεί όχι μόνο στη Συρία, αλλά και στην Ιορδανία – ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην ήδη τεταμένη σχέση των δύο περιφερειακών δυνάμεων.
*Φωτογραφία X @OutlookTraveller
Δείτε επίσης:
- Τραμπ: «Ιστορική συνάντηση Ισραήλ-Λιβάνου 34 χρόνια μετά» – Νετανιάχου: «Στόχος η διάλυση της Χεζμπολάχ»
- Μέση Ανατολή: Ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων με χιλιάδες στρατιώτες
