Αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times, προανήγγειλε ο Αμερικανός πρόεδρος προτίθεται να ενημερώσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την ετοιμότητά του να επανεντάξει την Τουρκία στο εξοπλιστικό πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35. Η κίνηση αυτή έρχεται να ανατρέψει την απαγόρευση που είχε επιβάλει ο ίδιος πριν από επτά χρόνια για λόγους εθνικής ασφαλείας, αν και εκτιμάται ότι θα συναντήσει ισχυρές αντιστάσεις στο Κογκρέσο.
Ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης περιέγραψαν ότι η απόφαση αυτή είναι αποτέλεσμα παρασκηνιακών διαβουλεύσεων εβδομάδων. Αν και παραμένει άγνωστο το ακριβές χρονοδιάγραμμα, ο Τραμπ αναμένεται να δείξει ξεκάθαρα τις προθέσεις του για την παράδοση των μαχητικών, παρά το γεγονός ότι οι ισορροπίες παραμένουν ρευστές.
Το ιστορικό του αποκλεισμού και η ρωσική απειλή
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στο 2019, κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, όταν η Τουρκία αποκλείστηκε από την κοινοπραξία των F-35 λόγω της απόφασης της Άγκυρας να αγοράσει το ρωσικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400. Η Ουάσιγκτον είχε εκφράσει τότε έντονες ανησυχίες ότι η συνύπαρξη των δύο συστημάτων θα επέτρεπε στη Μόσχα να υποκλέψει ευαίσθητα δεδομένα για τις δυνατότητες stealth του αμερικανικού μαχητικού.
Σε παλαιότερη επίσημη ανακοίνωσή του, ο Λευκός Οίκος είχε ξεκαθαρίσει τη θέση του αναφέροντας: «Το αεροσκάφος F-35 δεν μπορεί να συνυπάρχει με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα χρησιμοποιηθεί για να μάθει τις προηγμένες δυνατότητές του. Η Τουρκία είναι επί μακρόν αξιόπιστος εταίρος και σύμμαχος του ΝΑΤΟ για περισσότερα από 65 χρόνια, αλλά η αποδοχή των S-400 υπονομεύει τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν όλοι οι σύμμαχοι να απομακρυνθούν από τα ρωσικά συστήματα.»
Παρά την εξέλιξη αυτή, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανιζόταν πάντα επιφυλακτικός με τον αποκλεισμό, επιρρίπτοντας ευθύνες στην κυβέρνηση Ομπάμα, ενώ από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο εργάζεται συστηματικά για την ανατροπή της απόφασης, δεδομένης και της εκτίμησης που τρέφει προς το πρόσωπο του Ερντογάν.
Η αναζήτηση νομικού παραθύρου και η φόρμουλα των πυραύλων
Το βασικότερο εμπόδιο για την υλοποίηση της συμφωνίας παραμένει η νομοθεσία του Κογκρέσου από το 2020, η οποία απαγορεύει ρητά την πώληση των F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση πιστοποιήσει επισήμως ότι η χώρα δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά συστήματα. Για τον σκοπό αυτό, οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν μια φόρμουλα βάσει της οποίας οι S-400, που παραμένουν σε κοντέινερ, θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε μια τρίτη χώρα, αν και ο συγκεκριμένος μηχανισμός δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη, σύμφωνα με τους NYT.
Η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος επιβεβαιώνεται και από τις δηλώσεις της αμερικανικής ηγεσίας, καθώς ο Τραμπ είχε δηλώσει πρόσφατα ότι σκοπεύει να φέρει ένα δώρο που θα έκανε τον κ. Ερντογάν «πολύ χαρούμενο». Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επιβεβαίωσε τις διαδικασίες τονίζοντας: «Ο Πιτ και ολόκληρη η ομάδα εξετάζουν αυτή τη στιγμή το θέμα, γιατί υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί ώστε να συμμορφωθούμε με το αμερικανικό δίκαιο. Ο πρόεδρος μάς ζήτησε να το κάνουμε», με τον Τραμπ να συμπληρώνει χαρακτηριστικά: «Θα το διευθετήσουμε». Παρά τις προβλέψεις ότι το αδιέξοδο θα είχε λυθεί νωρίτερα, οι ισχυρές αντιρρήσεις στο Κογκρέσο, όπως αυτή του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Τζιμ Ρις, κρατούν την υπόθεση ανοιχτή.
Οι σφοδρές αντιδράσεις και το κλίμα στο ΝΑΤΟ
Η προοπτική παράδοσης των προηγμένων μαχητικών στην Άγκυρα προκαλεί επίσης έντονες διεθνείς αντιδράσεις, με κυριότερη αυτή του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο ίδιος εξέφρασε την πλήρη αντίθεσή του δηλώνοντας: «Η Τουρκία είναι μια μεγάλη χώρα, αλλά κυβερνάται από έναν άνθρωπο που καλεί ανοιχτά στην εξόντωση του Ισραήλ. Κατέχει τη μισή Κύπρο, μια χώρα του ΝΑΤΟ. Απειλεί την Ελλάδα, επίσης χώρα του ΝΑΤΟ, και μιλά ανοιχτά για κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».
Η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων εσωτερικών τριγμών για τη διατλαντική συμμαχία, με φόντο τις διαφωνίες για τις αμυντικές δαπάνες των Ευρωπαίων και τη διαχείριση του πολέμου στην Ουκρανία. Προς το παρόν, οι κυρώσεις κατά της τουρκικής υπηρεσίας αμυντικών προμηθειών παραμένουν ενεργές, ενώ τα F-35 που είχαν ήδη αποπληρωθεί από την Τουρκία παραμένουν αποκλεισμένα σε αμερικανικό έδαφος, επισημαίνει το ρεπορτάζ.
Δείτε επίσης:
- ΗΠΑ: Επιστολή βουλευτών για να μπλοκάρουν τα F-35 στην Τουρκία
- FDD: Η κυβέρνηση Τραμπ δεν πρέπει να αγοράσει την εικόνα που πουλάει ο Ερντογάν
- Ο Τραμπ ανοίγει ξανά την πόρτα των F-35 στην Τουρκία – Ανατροπή ισορροπιών στο Αιγαίο
- Σύνοδος ΝΑΤΟ: Ο Τραμπ αποθεώνει τον Ερντογάν και ανοίγει τον δρόμο για νέα αμυντική συμφωνία
- Αγώνας δρόμου της ελληνικής διπλωματίας για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
- Πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ: «Αυξανόμενες δυσκολίες» και όχι κρίση η επερχόμενη σύνοδος
- Χαραλαμπίδης: Ελλάδα και Κύπρος να ασκήσουν Βέτο για τα τουρκικά στρατηγεία
