Η προοπτική άρσης των κυρώσεων CAATSA και η θετική στάση που επιδεικνύει ο Ντόναλντ Τραμπ για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 ενδέχεται να μην επαρκούν για την Άγκυρα. Σύμφωνα με ανάλυση του Türkiye Today, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την τουρκική πλευρά εντοπίζεται πλέον στη στάση του Ισραήλ. Το πραγματικό πρόβλημα δεν εστιάζεται πλέον αποκλειστικά στην αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400, αλλά στην υποχρέωση των Ηνωμένων Πολιτειών να διατηρούν το Ποιοτικό Στρατιωτικό Πλεονέκτημα του Ισραήλ (Qualitative Military Edge – QME), μια δέσμευση που θεσμοθετείται ρητά από την αμερικανική νομοθεσία.
Μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ αναφορικά με το ενδεχόμενο πώλησης των μαχητικών πέμπτης γενιάς στην Τουρκία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου αντέδρασε άμεσα, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη «θα ανέτρεπε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή», ενώ παράλληλα έκανε λόγο για «επιθετικές φιλοδοξίες» της Άγκυρας. Η συγκεκριμένη ρήτρα QME αποτελεί νομική υποχρέωση για κάθε αμερικανική κυβέρνηση και όχι απλώς μια πολιτική επιλογή, πράγμα που σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον οφείλει να εγγυάται τη στρατιωτική υπεροχή του Τελ Αβίβ έναντι οποιουδήποτε άλλου κράτους στην περιοχή.
Οι αλλαγές στη Μέση Ανατολή και η θέση της Ελλάδας
Παρά το γεγονός ότι οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή έχουν μεταβληθεί μετά την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ και την εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με αρκετές αραβικές χώρες, το Τελ Αβίβ διατηρεί σταθερή τη στρατηγική του. Η ισραηλινή πλευρά συνεχίζει να αντιτίθεται σθεναρά στην παραχώρηση F-35 όχι μόνο προς την Τουρκία, αλλά και προς άλλα κράτη της περιοχής, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.
Την ίδια στιγμή, η ανάλυση του τουρκικού μέσου στρέφει το βλέμμα και προς την Αθήνα, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα αποτελεί την επόμενη χώρα της ευρύτερης περιοχής που πρόκειται να παραλάβει τα F-35 μετά το Ισραήλ. Οι πρώτες παραδόσεις των υπερσύγχρονων μαχητικών για την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία έχουν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2028.
Ο ρόλος του Κογκρέσου και το μέλλον της συμφωνίας
Στο συμπέρασμά του, το Türkiye Today υποστηρίζει ότι ακόμη και αν γεφυρωθεί το χάσμα για τους ρωσικούς S-400 και αρθούν οι αμερικανικοί περιορισμοί, ο τελικός λόγος ανήκει στο αμερικανικό Κογκρέσο. Οι νομοθέτες στην Ουάσιγκτον θα κληθούν να κρίνουν αν η παράδοση των αεροσκαφών στην Τουρκία συμβαδίζει με τη διατήρηση του ποιοτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ.
Για να προχωρήσει η συμφωνία, η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να πείσει την ισραηλινή ηγεσία ότι μια Τουρκία πλήρως ενταγμένη στη δυτική αμυντική αρχιτεκτονική λειτουργεί ενισχυτικά για το ΝΑΤΟ και δεν αποτελεί απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ, πράγμα που δεν θα είναι και τόσο εύκολο.
Η νομική της βάση
Αν και αποτελούσε άτυπη πολιτική των ΗΠΑ από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, η ρήτρα έγινε επίσημος νόμος του αμερικανικού κράτους το 2008 (Naval Vessel Transfer Act). Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να υποβάλλει τακτικές, λεπτομερείς εκθέσεις στο Κογκρέσο, πιστοποιώντας ότι οι αμυντικές εξαγωγές στη Μέση Ανατολή δεν υπονομεύουν το ποιοτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ισραήλ είναι πάντα η πρώτη χώρα στην περιοχή που αποκτά οπλικά συστήματα αιχμής (όπως συνέβη με τα F-35), ενώ οι πωλήσεις παρόμοιων συστημάτων σε άλλους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή περνούν από εξονυχιστικό έλεγχο και συναντούν συχνά εμπόδια.
Αν κριθεί ότι μια πώληση απειλεί το QME, οι ΗΠΑ είτε ακυρώνουν τη συμφωνία, είτε υποβαθμίζουν τις τεχνικές δυνατότητες των όπλων που εξάγουν στους τρίτους, είτε προσφέρουν στο Ισραήλ ακόμη πιο εξελιγμένη τεχνολογία για να αποκατασταθεί η ισορροπία.
Δείτε επίσης:
- ΜακΓκρέγκορ: «Δωροδοκούμε τον Ερντογάν για να μείνει έξω από τον πόλεμο με το Ισραήλ»
- Ερντογάν: Οι συνομιλίες με Τραμπ οδηγούν σε απτά αποτελέσματα για KAAN και F-35
- Η διπλή γλώσσα Ερντογάν για casus belli και «Γαλάζια Πατρίδα»
- Ερντογάν: Με τον Μητσοτάκη συμφωνούμε να λύσουμε τα προβλήματα του Αιγαίου
- Τουρκικός Τύπος: Διθυραμβικά πρωτοσέλιδα από τις φιλοκυβερνητικές εφημερίδες
- Politico: Ο Ερντογάν αναδεικνύεται σε «προνομιακό συνομιλητή» του Τραμπ εντός του ΝΑΤΟ
- Ισραηλινός υπουργός: Ο Ερντογάν είναι «υβρίδιο Χίτλερ και Σινβάρ»
- Σύνοδος ΝΑΤΟ: Το παρασκήνιο των συνομιλιών Τραμπ – Ερντογάν και οι ανησυχίες της Αθήνας
- Τα παίρνει όλα ο Ερντογάν: Νέα αμυντική συμφωνία και με τη Βρετανία
