Σε μια ήσυχη γειτονιά της Στοκχόλμης λειτουργεί ένα καφέ που, με την πρώτη ματιά, δεν διαφέρει από τα υπόλοιπα: μπαρίστας πίσω από τον πάγκο, τοστ με αβοκάντο στο μενού και μινιμαλιστικός σχεδιασμός με γκρι τοίχους, λιγοστά τραπέζια και μικρά φυτά. Η βασική του ιδιαιτερότητα, όμως, βρίσκεται στη διοίκηση. Τη διαχείριση του χώρου δεν έχει άνθρωπος, αλλά σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η «Μόνα», μια εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης που λειτουργεί με υποστήριξη του Google Gemini, έχει αναλάβει τον ρόλο του μάνατζερ: οργανώνει τις προμήθειες, διαχειρίζεται το προσωπικό, επιβλέπει τις καθημερινές λειτουργίες και συμμετέχει ακόμη και στις διαδικασίες πρόσληψης.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στο ταμείο εργάζεται ο μπαρίστα Καγετάν Γκρέλτσακ, ο οποίος προσλήφθηκε ύστερα από συνέντευξη με την ίδια την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όπως λέει με χιούμορ, η Μόνα δεν διαχειρίζεται πάντα αποτελεσματικά τις παραγγελίες. Πίσω από τον πάγκο υπάρχει ένας «τοίχος της ντροπής», όπου έχουν τοποθετηθεί προϊόντα που αγοράστηκαν χωρίς πρακτική χρήση για το μενού, όπως μεγάλες ποσότητες μαγειρικού λαδιού και κονσερβοποιημένης ντομάτας.
Οι πελάτες μπορούν να παραγγείλουν είτε από το προσωπικό είτε απευθείας μέσω της Μόνα. Μια μεγάλη οθόνη στο κατάστημα προβάλλει σε πραγματικό χρόνο τις συναλλαγές του καφέ, ενώ ειδική συσκευή επιτρέπει στους επισκέπτες να συνομιλήσουν με το σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Πείραμα
Το εγχείρημα αποτελεί πείραμα της νεοφυούς εταιρείας Andon Labs, με έδρα το Σαν Φρανσίσκο. Στόχος είναι να εξεταστεί στην πράξη πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει μια επιχείρηση υπό τη διοίκηση Τεχνητής Νοημοσύνης και ποια ζητήματα ανακύπτουν σε πραγματικές συνθήκες εργασίας.
Σύμφωνα με τη Χάνα Πέτερσον, η εταιρεία θέλει να διερευνήσει τις κοινωνικές και ηθικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης σε διοικητικούς ρόλους. Όταν εξασφαλίστηκε ο χώρος και το αρχικό κεφάλαιο, η Μόνα ανέλαβε να λειτουργήσει το καφέ με βασικό στόχο την οικονομική βιωσιμότητα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ανέλαβε την έκδοση αδειών, τη δημιουργία μενού, την επιλογή προμηθευτών και τον καθημερινό εφοδιασμό. Παράλληλα, δημοσίευσε αγγελίες εργασίας στις πλατφόρμες Indeed και LinkedIn, πραγματοποίησε τηλεφωνικές συνεντεύξεις και επέλεξε τους εργαζομένους.
Οι δυσκολίες
Ο Γκρέλτσακ παραδέχεται ότι αρχικά θεώρησε την αγγελία φάρσα, ιδιαίτερα επειδή δημοσιεύτηκε την Πρωταπριλιά. Μετά από συνέντευξη διάρκειας περίπου 30 λεπτών με την Τεχνητή Νοημοσύνη, αποφάσισε να αποδεχθεί τη θέση.
Παρά τις θετικές απολαβές, ο ίδιος αναφέρει ότι η συνεργασία με έναν «ψηφιακό μάνατζερ» παρουσιάζει δυσκολίες. Η Μόνα στέλνει συχνά μηνύματα εκτός ωραρίου, ξεχνά άδειες προσωπικού και ζητά περιστασιακά από τους εργαζομένους να καλύψουν λειτουργικά έξοδα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η εταιρεία θεωρεί ότι αυτές οι δυσλειτουργίες αποτελούν μέρος της έρευνας. Όπως επισημαίνει η Πέτερσον, στόχος είναι να καταγραφούν τα όρια και οι αδυναμίες ενός συστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης όταν καλείται να αναλάβει καθήκοντα εργοδότη.
Παρότι το καφέ λειτουργεί μόλις μία εβδομάδα, ήδη προσελκύει 50 έως 80 πελάτες ημερησίως. Ανάμεσά τους και η Ούρια Ριζάλ, η οποία επισκέφθηκε τον χώρο από επαγγελματικό ενδιαφέρον.
Η ίδια σημειώνει ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη επικεντρώνεται συχνά στον φόβο απώλειας θέσεων εργασίας, χωρίς να εξετάζεται επαρκώς τι σημαίνει πρακτικά η ανάθεση διοικητικών ευθυνών σε αλγόριθμους. Όπως αναρωτιέται, κρίσιμα ζητήματα —όπως η διαχείριση ενός εργατικού ατυχήματος ή μιας έκτακτης κατάστασης— παραμένουν ανοιχτά όταν ο υπεύθυνος δεν είναι άνθρωπος αλλά λογισμικό.
