Η επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή υπερβαίνει την απλή αποδυνάμωση του Ιράν ή τις πολεμικές συγκρούσεις στο πεδίο. Το θεμελιώδες διακύβευμα που προκύπτει αφορά στην απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών για το ποιος θα αποτελέσει τον βασικό στρατηγικό τους πυλώνα στη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική: το Ισραήλ ή η Τουρκία.
Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα ανάλυσης του Δρ. Νταν Ντάικερ, προέδρου του Jerusalem Center for Security and Foreign Affairs (JCFA) με τίτλο «Is An Abraham Security Alliance Possible in the Middle East?». Η ανάλυση αποτυπώνει ένα φιλόδοξο πλάνο συγκρότησης μιας νέας περιφερειακής αμυντικής συμμαχίας, η οποία θα στηριχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ για να εξελιχθεί σε έναν ολοκληρωμένο μηχανισμό ασφαλείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα και η Λευκωσία αναδεικνύονται σε κομβικούς κρίκους μιας γεωπολιτικής αλυσίδας που εκτείνεται από την Ινδία και τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Από τις Συμφωνίες του Αβραάμ στην αμυντική εμβάθυνση
Όπως σημειώνει η ανάλυση του JCFA, η ισραηλινή πλευρά επιδιώκει να μετασχηματίσει τις Συμφωνίες του Αβραάμ από ένα διπλωματικό πλαίσιο ομαλοποίησης σε μια πολυεπίπεδη δομή περιφερειακής αμύνης.
Η πρωτοβουλία αυτή ξεπερνά τη διμερή συνεργασία του Ισραήλ με τα αραβικά κράτη, στοχεύοντας στη δημιουργία ενός ευρύτερου στρατηγικού μετώπου με τη συμμετοχή χωρών που μοιράζονται κοινές επιδιώξεις στους τομείς της ασφάλειας, της ενέργειας, των υποδομών και των θαλάσσιων μεταφορών.
Ο κρίσιμος ρόλος του άξονα Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ
Ο άξονας Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου αξιολογείται από τον Ντάικερ ως ένας από τους πλέον σημαντικούς πυλώνες σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, με τις δύο ευρωπαϊκές χώρες να αντιμετωπίζονται ως αξιόπιστοι δημοκρατικοί εταίροι.
Οι τρεις χώρες διατηρούν ήδη προχωρημένο επίπεδο συντονισμού στην άμυνα, την ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές, την προστασία των θαλάσσιων περασμάτων και την ενεργειακή διασύνδεση. Στο επίκεντρο βρίσκεται το έργο του Great Sea Interconnector για την ηλεκτρική ένωση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας, καθώς και ο διεθνής οικονομικός διάδρομος IMEC, ο οποίος σχεδιάζεται για να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής. Για το Ισραήλ, η Ελλάδα λειτουργεί ως ο απαραίτητος γεωστρατηγικός συνδετικός κρίκος μεταξύ της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και του Ινδο-Ειρηνικού.
Ο γεωοικονομικός ανταγωνισμός για τον διάδρομο IMEC και η στάση της Τουρκίας
Ο ανταγωνισμός γύρω από τον διάδρομο IMEC συνιστά ένα από τα κυριότερα πεδία τριβής. Η Τουρκία εκφράζει την εναντίωσή της στον σχεδιασμό που διέρχεται από το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα, αντιπροτείνοντας μια εναλλακτική διαδρομή μέσω Ιράκ, Συρίας και τουρκικών λιμανιών.
Η κίνηση αυτή της Άγκυρας δεν αφορά μόνο το εμπόριο, αλλά στοχεύει στον έλεγχο των μελλοντικών ενεργειακών και εμπορικών ροών ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη, προσπερνώντας πλήρως το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα.
Η Άγκυρα ως νέος περιφερειακός διεκδικητής
Η ανάλυση ασκεί οξεία κριτική στην τουρκική εξωτερική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να καλύψει το κενό που αφήνει η υποχώρηση της ιρανικής επιρροής, διεκδικώντας ηγετικό ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο.
Στα σημεία προβληματισμού περιλαμβάνονται η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στη Συρία, οι αναθεωρητικές της επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, οι επαφές της με τη Χαμάς και η προσπάθεια διείσδυσης στον αραβικό κόσμο. Αυτές οι επιλογές διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον ανταγωνισμού που αναμένεται να επηρεάσει τις ισορροπίες της περιοχής.
Οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον και οι προοπτικές της Ελλάδας
Σύμφωνα με το JCFA, η τελική διαμόρφωση της «Συμμαχίας Ασφάλειας του Αβραάμ» εξαρτάται από τις αποφάσεις της αμερικανικής ηγεσίας. Μια επιλογή των ΗΠΑ να στηρίξουν αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα διευρυμένο μέτωπο με τη συμμετοχή του Ισραήλ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν, της Σαουδικής Αραβίας, της Ελλάδας, της Κύπρου και υπό προϋποθέσεις του Λιβάνου, με στόχο την προστασία των εμπορικών και ενεργειακών δρόμων.
Αν και η μελέτη εκφράζει μια συγκεκριμένη αναλυτική οπτική και δεν αποτελεί επίσημη κυβερνητική θέση, αναδεικνύει την αυξημένη σημασία του τριμερούς άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Εφόσον οι σχεδιασμοί αυτοί ευδοκιμήσουν, η Ελλάδα ενδέχεται να εδραιώσει περαιτέρω τη θέση της ως κομβικός παίκτης ασφάλειας και διασυνδεσιμότητας μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ασίας.
Δείτε επίσης:
- Αραγτσί: «Η Τουρκία έσωσε το Ιράν» – Καταγγέλλει σχέδιο ΗΠΑ-Ισραήλ για «διάλυση» της χώρας μέσω των Κούρδων
- Ερντογάν: Προκλητική ανάρτηση ανήμερα της επετείου της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο
