Η πέμπτη τριμερής σύνοδος κορυφής μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Ιορδανίας, που διεξήχθη στην πρωτεύουσα της Ιορδανίας στις 6 Μαΐου, σηματοδότησε μια σημαντική στροφή στον τρόπο ανάπτυξης της Ανατολικής Μεσογείου, δημιουργώντας ανησυχία στην Άγκυρα. Σύμφωνα με τουρκικές αναλύσεις που παρακολουθούν στενά τις περιφερειακές διεργασίες, οι τρεις χώρες επιδιώκουν να μετασχηματίσουν την περιοχή από ένα απλό ενεργειακό πεδίο σε έναν «λειτουργικό διάδρομο μεταξύ της Ευρώπης και της αραβικής περιοχής». Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Βασιλιάς Αμπντουλάχ Β΄, ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, παρουσία και του Πρίγκιπα Χουσεΐν.
Διεύρυνση της ατζέντας και περιφερειακή συνδεσιμότητα
Η κοινή δήλωση των ηγετών ξεπέρασε τα τετριμμένα διπλωματικά όρια, εντάσσοντας στον κεντρικό σχεδιασμό τομείς όπως το εμπόριο, οι επενδύσεις, οι μεταφορές, οι υποδομές logistics και η επισιτιστική ασφάλεια. Η Ανατολική Μεσόγειος περιγράφεται πλέον ως ένας ζωτικός κόμβος με έμφαση στις «ασφαλείς εμπορικές οδούς, την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας και τις υποδομές μεταφορών». Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές πιέσεις και οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα καθιστούν την περιφερειακή συνδεσιμότητα επιτακτική ανάγκη.
Η γεωπολιτική διάσταση και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ασφάλεια των διεθνών περασμάτων, με τη διακήρυξη να υπογραμμίζει τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ. Οι τρεις ηγέτες τόνισαν την ανάγκη τήρησης του διεθνούς δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ παράλληλα εξέφρασαν την υποστήριξή τους στη διατήρηση της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Για την Ελλάδα, ο έλεγχος αυτών των οδών αποτελεί ζήτημα με βαθιές οικονομικές προεκτάσεις, δεδομένου του παγκόσμιου εκτοπίσματος του ναυτιλιακού της κλάδου.
Ο ρόλος της Ιορδανίας και η ευρωπαϊκή προοπτική της Κύπρου
Η συμμετοχή του Αμμάν προσδίδει άμεση βαρύτητα στις συζητήσεις, καθώς η Ιορδανία βρίσκεται στο επίκεντρο των κρίσεων της περιοχής, αντιμετωπίζοντας τις συνέπειες του συριακού εμφυλίου και των προσφυγικών ροών. Από την πλευρά της, η Κύπρος ενισχύει τον τριμερή μηχανισμό μέσω της ανάληψης της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2026. Η Λευκωσία φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως γέφυρα, δίνοντας προβολή σε θέματα όπως η μετανάστευση, η κλιματική κρίση και η περιφερειακή ασφάλεια εντός των Βρυξελλών.
Ο διάδρομος IMEC και η τουρκική οπτική
Παρόλο που δεν κατονομάστηκε ρητά στο επίσημο ανακοινωθέν, ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC) αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης, καθώς η Ελλάδα τοποθετείται ως η κύρια πύλη εισόδου της διαδρομής προς την Ευρώπη. Αυτή η εξέλιξη προκαλεί την αντίδραση της Άγκυρας, με τον Πρόεδρο Ερντογάν να έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι «δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμος διάδρομος χωρίς την Τουρκία». Η Τουρκία προωθεί τον Αναπτυξιακό Δρόμο Ιράκ-Τουρκίας ως ανταγωνιστική λύση, αναδεικνύοντας τη σύγκρουση διαφορετικών στρατηγικών χαρτών στην περιοχή, επισημαίνει ο τουρκικός Τύπος.
Η επόμενη τριμερής συνάντηση προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα, διατηρώντας τη δυναμική του μηχανισμού σε μια περίοδο έντονων μεταβάσεων για τη Συρία και την ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Δείτε επίσης:
- Ινδική επιχειρηματική αντιπροσωπεία θα επισκεφθεί την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
- Κογκρέσο: Νομοθετική πρωτοβουλία για τον ρόλο του Διαδρόμου IMEC στην Ανατολική Μεσόγειο
