Το ψάξιμο έβγαλε ειδήσεις. Ένας σημαντικός οικισμός της Νεότερης Νεολιθικής περιόδου (5300-4500 π.Χ.), με φόντο την “κοιλάδα του Στρυμόνα”, την λίμνη που συνέδεε το Αιγαίο με τα Βαλκάνια, ήταν η Τούμπα Σερρών, όπως αποδεικνύεται με την ολοκλήρωση της έρευνας ειδικών επιστημόνων.
Κατά το διάστημα 4–24 Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν στην Τούμπα Σερρών οι εργασίες του αρχαιολογικού προγράμματος συστηματικής έρευνας για τον σημαντικό νεολιθικό οικισμό, που βρίσκεται βόρεια από το σημερινό χωριό. Πρόκειται για πενταετές πρόγραμμα (2021-2025), εγκεκριμένο από το Υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών με την Βρετανική Σχολή Αθηνών.
Ο πληθυσμός του οικισμού βασιζόταν στην γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ υπάρχουν σημάδια για εξειδίκευση σε υλικές παραγωγές και ανταλλαγές μεγάλων αποστάσεων. Η ανασκαφή επιβεβαίωσε την ύπαρξη μεγάλου τοίχου από ωμά πλιθιά που περιέβαλε το προϊστορικό χωριό, καθόριζε ίσως τα όρια του κατοικημένου χώρου και ενδεχομένως το προστάτευε. Είναι ασφαλώς έργο μεγάλης κλίμακας που δείχνει σαφή κοινοτική οργάνωση και κοινό σχεδιασμό του συνόλου των κατοίκων. Το ενδιαφέρον της έρευνας επικεντρώθηκε σε ένα σημείο στο εσωτερικό του οικισμού, όπου εντοπίστηκε τμήμα κατοικίας και ένας μεγάλος φούρνος ειδικής χρήσης (πιθανώς για ψήσιμο κεραμικών σκευών).
Την ανασκαφική περίοδο που μόλις ολοκληρώθηκε θα ακολουθήσουν φάσεις μελέτης του υλικού από ειδικούς επιστήμονες, για την καλύτερη κατανόηση των ευρημάτων και την προετοιμασία της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων.
Η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Δρ. Δημητρία Μαλαμίδου, ο καθηγητής Nicolas Zorzin από το Εθνικό Πανεπιστήμιο Cheng Kung (Ταϊβάν) και ο καθηγητής James Taylor από το Πανεπιστήμιο του York (Μεγάλη Βρετανία), εργάστηκαν με την πολυεθνική ομάδα τους στο εργαστήριο που φιλοξενείται στο παλιό δημοτικό σχολείο.
Στην ομάδα συμμετείχαν ειδικοί ψηφιακών εφαρμογών από το Πανεπιστήμιο του Lund (Σουηδία) και εξειδικευμένοι συνεργάτες κοινωνικών μέσων και διάχυσης της πληροφορίας από το UCL (Μεγάλη Βρετανία). Σε κοινή ανακοίνωση της Εφορίας Αρχαιοτήτων Σερρών και του Δήμου Εμμανουήλ Παπά τονίζεται πως εξετάζονται οι δυνατότητες δημιουργίας αρχαιολογικής έκθεσης, επισκέψιμης για το κοινό.
Τονίζεται πως και την φετινή χρονιά, ήδη τέταρτη του προγράμματος, η ανασκαφή είχε την υποστήριξη του δήμου Εμμανουήλ Παππά, την αμείωτη προσοχή του Δημάρχου, Δημήτρη Νότα, του προέδρου της κοινότητας Τούμπας, Μιχάλη Βάσσιου, εργαζομένων του Δήμου και των ανθρώπων του χωριού.
Η εθνολογική έρευνα συμπεριέλαβε συναντήσεις και συζητήσεις με κατοίκους του χωριού, αλλά και επισκέψεις τοπικών φορέων και κοινού από την ευρύτερη περιοχή όπως οργανωμένες επισκέψεις της Αερολέσχης Σερρών και ομάδας μαθητών και εκπαιδευτικών από το Αριστοτέλειο Εκπαιδευτήριο Σερρών. Τον χώρο των ανασκαφών επισκέφτηκε ο Αντιπεριφερειάρχης Σερρών, Παναγιώτης Σπυρόπουλος, καθώς και ο Δρ. Γιώργος Μουρατίδης, Αναπληρωτής Διευθυντής της Βρετανικής Σχολής Αθηνών.
