Στην περαιτέρω αποσάθρωση των κρατικών υπηρεσιών και στη διατήρηση των θυλάκων διαφθοράς οδηγεί σειρά αποφάσεων και νομοθετικών ρυθμίσεων της κυβέρνησης που αφορά τις κρατικές συμβάσεις και προμήθειες, όπως θα αποτυπώνονται σε υπό διαμόρφωση σχέδιο νόμου.
Με το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου θα αλλάζει το πολυνομοσχέδιο 4412 / 2016 για τις κρατικές προμήθειες και αναμένεται να τεθεί εντός εβδομάδων σε διαβούλευση.
Όμως στελέχη της αγοράς υποστηρίζουν πως «αντί να επιχειρείται η αναβάθμιση των κρατικών υπηρεσιών, των υπηρεσιών των δήμων (ΟΤΑ) κ.ά. ώστε να περιοριστούν τα φαινόμενα των πολυετών καθυστερήσεων στην προετοιμασία των έργων, των στημένων διαγωνισμών, των κακοτεχνιών στα έργα κ.ά. η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να παρακάμψει το Δημόσιο. Έτσι σχεδιάζεται είτε να αναθέτει σε ιδιώτες την παρακολούθηση των συμβάσεων είτε να φορτώνει σε τεχνικές εταιρίες ευθύνες που έπρεπε να αναλαμβάνουν οι κρατικές υπηρεσίες».
Αντί να αναζητηθούν τρόποι καλύτερης οργάνωσης και ενίσχυσης με εξειδικευμένο προσωπικό των κρατικών υπηρεσιών που προωθούν έργα και επενδύσεις, στην κυβέρνηση πιστεύουν ότι με την πρόσληψη ιδιωτών συμβούλων θα λυθεί το πρόβλημα. Φυσικά, λένε στην αγορά, «κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί όσο μένουν στο απυρόβλητο οι θύλακες διαφθοράς και όσο παραμένουν υποστελεχωμένες οι υπηρεσίες που στο τέλος της ημέρας έχουν τον τελικό λόγο για ένα έργο ή επένδυση».
Ενα από τα παραδείγματα που αναφέρονται αφορά την πρόβλεψη σχεδίου νόμου που φέρνει σύντομα σε διαβούλευση η κυβέρνηση και αφορά τις μελέτες δημοσίων έργων. Αντί να λογοδοτούν οι δημόσιες υπηρεσίες που παραλαμβάνουν ατελείς και προβληματικές μελέτες, το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι η τεχνική εταιρία που αναλαμβάνει ένα έργο θα έχει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να ελέγξει τη μελέτη. Αν την ελέγξει και την εγκρίνει, τότε δεν θα μπορεί στη συνέχεια να ζητήσει αλλαγές στο έργο στην περίπτωση που αποκαλυφθεί ότι η μελέτη έγινε στο γόνατο. «Στην ουσία μεταφέρουν τον έλεγχο των μελετών στους εργολήπτες, ενώ θα σφυρίζουν αδιάφορα οι κρατικές υπηρεσίες που θα τις παραλαμβάνουν όπως όπως» λένε στην αγορά κατασκευών.
Ως παράδειγμα αναφέρεται και ο σχεδιασμός που ετοιμάζεται για να σταματήσει το διαρκές σκάνδαλο των συνεχών αναθεωρήσεων κόστους και χρονοδιαγράμματος στα σιδηροδρομικά έργα που προωθούν ο ΟΣΕ και η ΕΡΓΟΣΕ. Αντί να ξεκαθαριστεί το τοπίο εντός των υπηρεσιών των δύο εταιριών, να απομονωθούν όσοι είναι υπεύθυνοι για το πολυετές μπάχαλο που κοστίζει εκατοντάδες εκατομμύρια στη χώρα, ακούγεται ότι θα αφήσουν στο απυρόβλητο τους επίορκους υπαλλήλους και θα προσλάβουν ιδιώτες συμβούλους. Οι τελευταίοι υποτίθεται ότι θα έχουν την ευελιξία και την αντικειμενικότητα ώστε να ξεκαθαρίσουν δεκάδες συμβάσεις που παραμένουν ημιτελείς επί χρόνια, αλλά και να προετοιμάσουν τις μελέτες για τα επόμενα σιδηροδρομικά έργα. Η πρόσληψη ιδιωτών για την επίβλεψη έργων και συμβάσεων θα προβλέπεται στο προσεχές σχέδιο νόμου για τις αλλαγές στον 4412 / 2016. Στο υπουργείο Υποδομών φιλοδοξούν ότι μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο θα καταφέρουν να προκηρύξουν έργα περί τα 2 δισ. ευρώ για την αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου.
Ως αποκορύφωμα της αδιαφορίας σειράς κυβερνήσεων για την υλοποίηση ουσιαστικών αλλαγών στην κρατική μηχανή, ώστε να επιταχυνθούν επενδύσεις και να περιοριστεί η οικονομική αιμορραγία δημοσίων οργανισμών, παρουσιάζεται η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ). Η τελευταία ελέγχεται εδώ και χρόνια από το Υπερταμείο (Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας), αλλά έχουν γίνει ελάχιστα τόσο για την αξιοποίηση της τεράστιας ακίνητης περιουσίας της όσο και για την αντιμετώπιση φαινομένων κακοδιοίκησης και κακοδιαχείρισης. Πρόσφατο παράδειγμα είναι όσα συμβαίνουν στο υποκατάστημα της Κέρκυρας, όπου οι υπάλληλοι της ΕΤΑΔ αλληλομηνύονται και ενίοτε κάποιος οδηγείται στο κρατητήριο! Αντίστοιχη προβληματική εικόνα καταγράφεται και σε άλλες διευθύνσεις της εταιρείας, όπως αυτή που διαχειρίζεται τα ιαματικά λουτρά τα οποία έχουν αφεθεί εδώ και χρόνια στην τύχη τους.
Η χαμένη ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του Δημοσίου
«Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, θα φτιάξουν ομελέτα χωρίς να σπάσουν αβγά» επισημαίνουν στην αγορά. Προσθέτουν ότι την τελευταία δεκαετία χάθηκε η ευκαιρία για ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του κρατικού μηχανισμού, που αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχτεί η ανάπτυξη της οικονομίας, αφού ελέγχει, εγκρίνει, προωθεί επενδύσεις. Το «μοντέλο του επιτελικού κράτους δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς σοβαρές βάσεις εντός του κρατικού μηχανισμού» επισημαίνουν. Θεωρούν πως δεν μπορεί συνεχώς να επικαλούνται οι υπουργοί το υποστελεχωμένο και γηρασμένο Δημόσιο, όταν επί 10 χρόνια υπήρχε η δυνατότητα συμμαζέματος ώστε να περισσέψουν χρήματα για αντικατάσταση στελεχών με νεότερα, για περιορισμό άχρηστων θέσεων ώστε να δημιουργηθεί χώρος για εξειδικευμένα στελέχη κ.ά.
Τώρα κάποιοι εμφανίζονται σίγουροι ότι διά της παράκαμψης των θυλάκων αναξιοκρατίας, αδιαφάνειας και διαφθοράς μέσω της πρόσληψης «συμβούλων» θα γίνει το θαύμα. Η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας, με τη συνεχή απαξίωση του κρατικού μηχανισμού, έχει δείξει το ακριβώς αντίθετο.
