Το περιοδικό Forbes φέρνει στο φως μια έντονη γεωπολιτική αντίφαση που χαρακτηρίζει τη στάση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ. Σε πρόσφατο δημοσίευμα με τίτλο «Ο Πετρελαιαγωγός πίσω από την Αντιισραηλινή Ρητορική του Ερντογάν», αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο ο Τούρκος πρόεδρος διατηρεί μια σκληρή δημόσια στάση καταδίκης των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα, ενώ ταυτόχρονα η Τουρκία λειτουργεί ως κρίσιμος ενεργειακός κόμβος που τροφοδοτεί με πετρέλαιο την ισραηλινή αγορά. Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι, πέρα από τις λεκτικές εξάρσεις για «εγκλήματα πολέμου», η Άγκυρα συνεχίζει να εισπράττει σημαντικά έσοδα από τα τέλη διέλευσης του πετρελαίου που καταλήγει στο Τελ Αβίβ.
Ο ρόλος του Αγωγού Μπακού–Τιφλίδα–Τσεϊχάν
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την ενεργειακή διαδρομή κατέχει ο αγωγός Μπακού–Τιφλίδα–Τσεϊχάν, μέσω του οποίου μεταφέρεται πετρέλαιο από την Κασπία Θάλασσα προς το τουρκικό λιμάνι του Τσεϊχάν στη Μεσόγειο. Από εκεί, το αργό πετρέλαιο φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια και κατευθύνεται προς τα διυλιστήρια του Ισραήλ. Σύμφωνα με το Forbes, η συγκεκριμένη οδός καλύπτει περίπου το σαράντα τοις εκατό των ετήσιων αναγκών του Ισραήλ σε αργό πετρέλαιο, καθιστώντας την υποδομή αυτή στρατηγικής σημασίας. Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι το πετρέλαιο αυτό τροφοδοτεί ακόμη και τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 της ισραηλινής αεροπορίας, γεγονός που δημιουργεί ένα δυσεπίλυτο ηθικό και πολιτικό ζήτημα για τον Τούρκο πρόεδρο, ο οποίος εμφανίζεται διεθνώς ως ο πιο σφοδρός επικριτής του Ισραήλ.
Το νομικό «άλλοθι» και η πραγματικότητα της ροής
Η τουρκική πλευρά προβάλλει ως βασικό επιχείρημα τη συμφωνία του 1999, η οποία δεσμεύει νομικά την Τουρκία να μην παρεμποδίζει τη λειτουργία του αγωγού, ανεξάρτητα από τις κατά καιρούς περιφερειακές κρίσεις. Ωστόσο, το Forbes απορρίπτει αυτόν τον ισχυρισμό, αντιμετωπίζοντάς τον περισσότερο ως νομικό άλλοθι παρά ως πραγματική αδυναμία παρέμβασης.
Παρά το επίσημο εμπορικό εμπάργκο που κηρύχθηκε τον Μάιο του 2024, έρευνες και δεδομένα παρακολούθησης πλοίων υποδεικνύουν ότι οι ροές συνεχίζονται αδιάκοπα. Αναφέρεται μάλιστα η πρακτική κατά την οποία ορισμένα δεξαμενόπλοια απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους στην Ανατολική Μεσόγειο, δηλώνοντας ψευδώς ως προορισμό την Αίγυπτο, προκειμένου να καταλήξουν τελικά σε ισραηλινά λιμάνια.
Ένα τριγωνικό σύστημα αλληλεξάρτησης
Το δημοσίευμα φωτίζει ένα σύνθετο πλέγμα συμφερόντων που εμπλέκει την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και το Ισραήλ. Το Αζερμπαϊτζάν διατηρεί στενούς δεσμούς με την Τουρκία, ενώ παράλληλα αποτελεί βασικό πελάτη ισραηλινών οπλικών συστημάτων, όπως drones και αντιαεροπορικά συστήματα, τα οποία αποδείχθηκαν καθοριστικά στις πολεμικές του αναμετρήσεις.
Ταυτόχρονα, η κρατική εταιρεία πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν συμμετέχει σε έρευνες φυσικού αερίου σε ισραηλινά οικόπεδα. Με αυτόν τον τρόπο, διαμορφώνεται μια αλυσίδα όπου το αζέρικο πετρέλαιο ρέει προς το Ισραήλ μέσω Τουρκίας, ισραηλινά όπλα εξοπλίζουν το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία αποκομίζει οικονομικά οφέλη από τη διέλευση, παρά τη ρητορική αντιπαράθεση.
Εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα και πολιτική επιβίωση
Πέραν του γεωπολιτικού σκέλους, το Forbes συνδέει την κλιμάκωση της αντιϊσραηλινής ρητορικής του Ερντογάν με τις εσωτερικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνησή του. Η περίοδος πολιτικής αναταραχής, όπως η σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου το 2025, προκάλεσε σημαντικές κοινωνικές αντιδράσεις. Αναλυτές όπως ο Sinan Ciddi από το Foundation for Defense of Democracies εκτιμούν ότι ο Τούρκος πρόεδρος εργαλειοποιεί την εξωτερική πολιτική για να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από τα εσωτερικά οικονομικά προβλήματα και να εκτονώσει τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Η ρητορική αυτή λειτουργεί ως ένας μηχανισμός «πολιτικής εκτόνωσης», ενώ παράλληλα εξυπηρετεί την κατασκευή εξωτερικών εχθρών.
Επιλεκτική ηθική και στρατηγική διγλωσσία
Το άρθρο επισημαίνει τέλος την επιλεκτική στάση της Άγκυρας, υπενθυμίζοντας ότι ο Ερντογάν καταγγέλλει τις ισραηλινές επιχειρήσεις, την ίδια στιγμή που διεξάγει τις δικές του διασυνοριακές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά κουρδικών στόχων σε Ιράκ και Συρία. Το συμπέρασμα του περιοδικού είναι ότι η τουρκική ηγεσία εφαρμόζει μια διπλή γλώσσα, όπου η ηθική ρητορική χρησιμοποιείται ανάλογα με το ακροατήριο, ενώ τα στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα παραμένουν αδιαπραγμάτευτα. Όπως καταλήγει χαρακτηριστικά η ανάλυση, οι δημόσιες ομιλίες δεν έχουν κόστος, σε αντίθεση με τις ενεργειακές ροές που αποφέρουν κέρδη, γεγονός που αποτελεί τον πυρήνα της τακτικής του Τούρκου προέδρου.
Δείτε επίσης:
- «Ο τελευταίος στρατός του Ισλάμ»: Επίσημο βίντεο τουρκικών πυραύλων γίνεται viral
- Ερντογάν: «Ο Νετανιάχου είναι χασάπης και το Ισραήλ συμμορία γενοκτονίας»
- Ρεσιτάλ αντισημιτισμού από το επικοινωνιακό δίκτυο του Ερντογάν
